door A.J. Snel

Ik kies voor eenvoud

Zeer misprijzende blik.'Noordenveld? Dat is een bestuurlijke constructie.
Nee, een gemeente kun je dat niet noemen.'
De herindeling waarbij de gemeenten Peize,Norgen Roden in het noorden van Drenthe in 1998 werden samengevoegd heeft wat Nelly Nieuwenhuizen betreft weinig positiefs opgeleverd. Ze ziet geen logische samenhang die in de afgelopen twaalf jaar iets te zien gaf van wat je als een gemeenschap zou kunnen aanduiden. Ze zegt:'Ik heb destijds weinig, of eigenlijk niets,gezien van een visie of een onderbouwing. Er was een voorstel voor herindeling, maar waar die ingreep voor nodig was, stond er niet bij. Er is geen verbetering opgetreden. Het bestuur is bureaucratischer, technocratischer en niet goedkoper geworden en de afstand tot de bevolking is vergroot.

Haar zicht op de eigen omgeving is exemplarisch voor de manier waarop ze in den brede kijkt naar de samenleving. Voor Nelly Nieuwenhuizen uit Peize valt van massaliteit weinig heil te verwachten. Kleinschaligheid heeft haar sterke voorkeur. Daarmee sluit haar manier van denken naadloos aan bij de uitgangspunten van deVereniging Onafhankelijke Senaatsfractie waarvoor zij als een stille kracht op de achtergrond het secretariaat voert. Ze kijkt afstandelijk naar op ideologieën steunende, grote politieke partijen. 'Het bestuur moet een redelijke basis van vertrouwen hebben bij de bevolking. Daar komt minder van terecht als je

centraliseert, grotere eenheden creëert of dualisme doorvoert. Naar mijn idee wordt door de logheid van besturen ook vaak voortgegaan op een weg, eenvoudig omdat die nu eenmaal op enig moment is ingeslagen. Er is een beslissing genomen en het kost kennelijk te veel prestige om bij te sturen. Men zoekt naar formules om het eerder gekozen traject af te lopen zonder de bereidheid nog eens goed te kijken of een besluit wel juist is geweest. Hoe groter een bestuurlijke eenheid is, des te minder flexibel ze is. Kleinschaligheid levert meer wendbaarheid op.'

Geen macht

om de macht

Nelly Nieuwenhuizen (Den Haag, 1948) komt niet uit een hemelbestormend milieu. Wel uit een omgeving waar haar gevoel voor rechtvaardigheid werd gevoed en waar een afkeer was van het streven van macht omwille van de macht. 'Veel mensen van mijn generatie zullen het wel herkennen. Wij groeiden op met ouders en grootouders die niet zomaar los waren van de Tweede Wereldoorlog en die ons daar dus over vertelden. Mijn oma kwam met verhalen van veraf, over spionage. Mijn moeder vertelde over wat ze in Scheveningen had gezien, over wat de Joden was aangedaan. De oorlog lag over jeleven,ook door wat je las. Dat riep ook vragen op: waarom kwamen niet eer mensen in opstand? Hoe kon de wereld zo onrechtvaardig zijn? Ik had eigenlijk rechten willen studeren vanuit een hang naar rechtvaardigheid. Dat ging niet omdat ik geen gymnasium had gedaan. Het is politicologie geworden.'

Als het gaat om de fundamenten voor haar loopbaan heeft ze het trouwens niet

al te slecht getroffen. Ik werd aan het eind van de lagere school in Leiden getest en daar kwam het advies uit dat ik maar huishoudschool moest gaan doen. Wat ik als meisje van twaalf dacht te worden? Wereldreizigster, dingen ontdekken, dat leek me wel wat. Hoe dan ook, die test had ik niet ingevuld op de manier waarop je verondersteld werd dat te doen. Ik geloof dat ik de dingen had aangestreept die ik leuk vond in plaats van feitelijke antwoorden te geven op concrete vragen. Het hoofd van de school zag in ieder geval dat de uitkomst van de test helemaal niet overeenkwam met mijn resultaten.  Zo is het HBS-B geworden.'

Haar vroege jeugd ligt in Voorschoten. 'Een bekrompen dorp was dat in de jaren vijftig. Ik heb het, als het gaat om het sociale klimaat, als benauwend ervaren. Je had wel de ruimte om te spelen, maar er was een sterke sociale controle. Cultureel gezien had het ook niet veel te betekenen. De maatschappij tot het Nut van 't Algemeen zul je er gehad hebben en misschien de hervormde jeugdsoos,maar dat was het dan wel zo'n beetje. Voor mij was het de tijd van Romy Schneider en de Everly Brothers,niet echt revolutionair dus. Nieuwe popmuziek zei me ook niet zoveel. Ik ben klassiek georiënteerd, zonder heel specifieke voorkeuren. Met mijn oma ben ik voor de eerste keer naar een concert geweest; in het Kurhaus. En ik heb pianoles gehad. Mijn belangstelling voor muziek is gebleven. Ik zing nu in een koor. Ook lichte dingen.Weer de Everly Brothers, vierstemmig. Leuk om te doen, vooral ook omdat je samen met iets bezig bent.'

Ze ging politicologie studeren en haar ouders waren zeer wel bereid die studie te betalen, net als voor haar oudere

broer en haar twee jongere zussen. Maar Nelly wilde op zichzelf staan. In Amsterdam verwierf ze een testimonium, een getuigschrift dat bevoegdheid gaf onderwijs te geven. En in 1971 werd ze lerares maatschappijleer, aan de Thorbecke-Scholengemeenschap in Zwolle, op de afdeling mavo.'Het was een traditionele school. De leerlingen zullen mij streng gevonden hebben, denk ik, maar ik heb zelf het idee dat ik toch wat soepeler was dan de leiding en de meeste van mijn collega's. Binnen mijn vak had ik nogal wat vrijheid. Ik zocht voor de lessen naar onderwerpen die aansloten bij de leef-en gedachtewereld van de leerlingen.We besteedden aandacht aan onderwerpen als democratisering, de positie van de Molukkers in de Nederlandse samenleving, politiek in het algemeen. Ik had er als docente wel ruimte, kon films laten zien en gastsprekers uitnodigen.'

In 1973 deed ze aan deVrije Universiteit in Amsterdam haar doctoraal politicologie met als bijvakken staats-en bestuursrecht. Een jaar later werd ze stafmedewerkster van het Jongeren Advies Centrum in Zwolle. 'Dat was een boeiende tijd. We deden niet alleen aan individuele hulpverlening en eerste opvang van jongeren in de problemen, de JAC's kwamen ook bij elkaar om zich te verdiepen in de verandering van wetgeving over de verhouding tussen ouders en kinderen, de rechtspositie van minderjarigen, huisvesting van jongeren.In dietijd heb ik wel, wat ik zei, gedacht dat ik eigenlijk wel graag rechten had willen studeren. Aan de andere kant, ik heb mijn studie politicologie en mijn ervaring in de politiek wel kunnen gebruiken.'

Ik heb nooit een

carrière nagejaagd

Nelly Nieuwenhuizen is sterk in de afweging. Ze is niet iemand die vlug onvoorwaardelijk kiest voor stad of platteland, voor één bepaalde componist of schrijver

Ze kan aangenaam onderkoeld spreken. Terzijde laat ze, laconiek en ongevraagd weten:'Ik ben ook nog een aantal jaren getrouwd geweest. Als dat al het vermelden waard is, kan dat wel zonder nadere verklaring of toelichting.' En ze houdt van simpel.'Ik kies voor eenvoud. Heb nooit een carrière nagejaagd. Veel mensen die dat wel doen, verliezen de belangen van de samenleving uit het oog. Binnen de onafhankelijke partijen in Drenthe heb ik in de loop van de jaren nogal wat opportunisme gezien. Geharrewar levert dat op en dat is demotiverend. Je moet, vind ik, in de politiek het algemeen belang voorop blijven stellen en je inzetten voor de positieve ideeën die je hebt. En je moet je niet te veel laten leiden door de waan van de dag of door de media.'

Wat ze in Drenthe ook heeft waargenomen is een zekere mate van berusting onder de bevolking.'Toen hier de plannen voor herindeling speelden is er geen tegenactie ontstaan. De mensen hebben hier de neiging om dingen over zich heen te laten komen terwijl sommige beslissingen toch een enorme impact hebben. Maar ik voel me hier toch op mijn plek. De mensen hebben geen kapsones, zo kun je er ook naar kijken. Het is niet zo

moeilijk allemaal. Ondanks dat, naar mijn smaak,wat te meegaande,ga ik graag met de mensen hier in Drenthe om. En ik houd van het landschap, de heidevelden. Zoals ik,op een andere manier,ook Schotland zo mooi vind. Ruimte en eenvoud trekken mij aan.'

Ze heeft wel eens het gevoel gehad dat ze de politiek maar beter vaarwel kon zeggen.Van 1999 tot 2003 was ze Statenlid in Drenthe. Binnen de onafhankelijke groeperingen werden nogal wat spelletjes gespeeld, waar ze met enige meewarigheid en met spijt naar keek. 'Het was veel gedoe waardoor ik wel eens gedacht heb dat ik er maar beter mee kon stoppen.' Haar ervaringen met opportunisme hebben Nelly voorzichtig gemaakt,ook als ze een inschatting maakt van de kansen op deelname van de onafhankelijken aan de Tweede Kamerverkiezingen over ruim vier jaar of eerder. 'De OSF is wel plezieriger geworden', stelt ze vast. 'Het zakelijke wordt de laatste tijd meer van het persoonlijke onderscheiden.' Om met zin voor betrekkelijkheid te verzuchten:  'Je weet natuurlijk nooit hoe lang dat zo blijft.'

Haar hang naar overzichtelijkheid is een terugkerend thema. Ze heeft het met veel genoegen over de jaren zestig waarin ze binnen Dolle Mina meestreed voor gelijkstelling en gelijkberechtiging van de vrouw. 'Die strijd is nooit helemaal ten einde.Vrouwen moeten nog altijd op hun qui vive zijn.' Met plezier ziet ze ook terug op de tijd rond midden jaren negentig,toen ze in de raad van de kleine gemeente Peize zat. We hadden een vaste groep mensen die op dezelfde golflengte zaten en die heel dicht stond bij de bevolking. We hadden heel veel directe contacten. Als die manier van werken kan terugkeren, heb ik er zeker zin in,nadat ik een tijdlang op de achtergrond ben gebleven, weer meer in actie te komen.'