Door A.J. Snel

Overdenkingen

voor bij de open haard

Een van de schone aspecten van de politiek is,dat iedereen er verstand van heeft, als ware het voetbal.Over alles wat zich afspeelt op de soms grazige weiden en dan weer sompige moerassen van bestuurlijk Nederland kan een ieder die zich daartoe geroepen voelt lustig aan het analyseren en interpreteren slaan.

Zo is daar het fenomeen van de Haagse schaduwen die telkenmale, voorafgaand aan lokale verkiezingen, over de lokale politiek vallen. Daar wordt altijd weer veel over geklaagd.Tegelijkertijd wordt de loftrompet gestoken.

Sombere lokale politici en media gruwen van de bemoeienis van Den Haag met de campagne voor de raadsverkiezingen. Zo is het in maart opnieuw gegaan. Ze heb ben eventjes aandacht voor ons. De rest van de tijd blijven ze op hun comfor tabele zetels in de Hofstad zitten, maar kijk: zodra op lokaal niveau wordt ge stemd, zijn ze er als de kippen bij om een graantje mee te pikken, zo is samengevat de reactie.

Er wordt ook wel anders gedacht. Wat zouden verkiezingen van gemeenteraden zijn zonder Jan Peter enWouter? Uit een oogpunt van publiciteit is het feit dat ze eens in de vier jaar afdalen naar de aarde stellig van betekenis.Wie zou er,behalve de eigen inwoners, belang stellen in de straatverlichting te Beetsterzwaag of de plantsoenen in Nuth? Nee, Bos en Balke nende,Eurlings enVan Geel tillen de ver kiezingen met hun standpunten over Uruzgan en de aow gerechtigde leeftijd naar een hoger plan, zetten de schijnwer

pers heel professioneel op het podium der amateurs (liefhebbers) en zorgen dat er nog een béétje opkomst is.

En dan, de gemeenteraadsverkiezingen markeren altijd weer een moment van beschouwing.Zelden van inkeer.De door de politiek verstrekte analyses hebben immers even weinig met de werkelijkheid te maken als de tekeningen van Maurits Cornelis Escher, waarop rijen mensen te zien zijn die in een eindeloze lus trap pen beklimmen en afdalen, binnen een constructie die niet kan bestaan. Zoals Escher de toeschouwer vermaakt met gezichtsbedrog, zo trachten de Haagse politici het volk met behulp van verbale middelen een rad voor ogen te draaien.

Er wordt, om te beginnen, altijd verklaard dat gemeenteraadsverkiezingen geen lan delijke verkiezingen zijn, dat lokale zaken op een heel ander plan worden afgehan deld dan nationale, dat lokale partijen het beeld sterk beïnvloeden dan wel verte kenen en dat om al die redenen de plaat selijke uitslagen niet kunnen worden omgerekend in nationale.

Daarna begint onmiddellijk tóch het rekenwerk waarbij zich een niet uit te roeien fenomeen voordoet: er zijn altijd lichtpuntjes.Goed,de voorlieden van een landelijk opererende politieke partij zien wel in dat het beeld niet al te florissant is, maar de verwachtingen waren niet hoog gespannen en tegen die achtergrond is het toch best meegevallen. Bovendien kun je de uitslagen van deze verkiezingen ook vergelijken met die van acht jaar ge leden en dan is er zelfs sprake van een lichte winst. En: er zijn altijd wel andere partijen die nog meer verloren hebben

Waarna steevast nog eens de riedel wordt gegeven dat vaak is gebleken dat de volksgunst een grillig verschijnsel is, dat de ene verkiezing de andere niet is en dat peilingen geen verkiezingen zijn.
De analyses bestreken ditmaal een bre derspeelveld dangebruikelijk.Immers,de kiezers waren nog niet onderweg naar de stemhokjes om hun voorkeur voor gemeen teraadsleden kenbaar te maken of het kabinet werd door het putje getrokken en mede door toedoen van koningin Beatrix zo demissionair gemaakt als met staatsrechtelijke kettingen maar mogelijk is. De gemeenteraadsverkiezingen wer den vervolgens onder de doem van de crisis gehouden. Een lawine van beschou wingen volgde, zeker toen kort na die verkiezingen een ware uittocht van pro minenten plaatvond. Tussen de formule ring van dit artikel en de verschijning van Locomotie zitten enkele weken en dus kan de positie van premier JP maar beter met enkele slagen om de arm worden besproken, maar veel andere vooraan staande politici bieden meer vastigheid: zij hebben ijlings de Hofstad verlaten.

De aaneenschakeling van gebeurtenissen in politiek Nederland maakt het aantrek kelijk op verjaardagen of andere bijeen komsten waar de gezelligheid als regel toch al te snijden is, eens wat analyses uit te wisselen. Hoe kon het allemaal zo ver komen, wat zijn de redenen voor de turbulentie in de Hofvijver en wat zijn de beweegredenen van de exodus der hoofdrolspelers.
Stellig heeft de Partij voor deVrijheid een niet onbelangrijk aandeel in de onrust. Wilders weet sinds jaar en dag de geves tigde politiek de dampen in plus de zenuwen

op het lijf te jagen. Zijn aanhang groeit en het moge zo zijn dat de PVV noch in Almere noch in s Gravenhage aan het dagelijks bestuur deelneemt, de aanhangers van de man met het bleek middel konden juist daardoor wel eens gesterkt worden in hun misvatting dat ze hunheil vanWilders moetenverwachten. Het zie je wel ze motte ons niet effect.

Maar het zal niet de PVV alleen zijn, die de nervositeit bij talrijke politici door de strot jaagt en waardoor de een na de ander de lier aan de wilgen hangt. Hier wat opgewekte handreikingen, ver onderstellingen en complottheorieën voor bij de open haard.Voor wie over de thans ontstane situatie eens op niet al te zwaarmoedige wijze van gedachten wil wisselen.

1.Het kabinet Balkenende nummertje IV was voorzien van een weeffout. Balk en Bos hebben elkaar nooit kunnen luch ten of zien en ze hebben allebei het gevoel gehad dat de zaak maar het beste kon worden opgeblazen vanwege een kwestie die met het krijgsbedrijf te ma ken heeft. Dat hebben ze natuurlijk niet met elkaar overlegd, want dan waren ze tot de slotsom gekomen dat ze het over iets eens zouden zijn. Op dat moment hadden ze moeten omzien naar een ander breekpunt. Ze werkten echter zo consequent langs elkaar heen dat alleen de minister van buitenlandse zaken,Ver hagen, in de gaten had hoezeer het kon mislopen. En die zag zijn eigen koninkrijk komen en besloot het zaad van de ver warring, waarvan hij altijd zakken vol in voorraad heeft, met kwistige hand te zaaien.

2.Het kan natuurlijk ook zijn dat het allemaal is uitgedacht door mevrouw Bos die zo langzaamaan het gevoel kreeg dat haar Wouter wel erg weinig de vaten kwast of de plumeau ter hand nam en zich begon af te vragen of het leven als onbestorven weduwe wel een lonkend perspectief was. Samen leven doe je ten slotte niet alleen. Ze zal dat niet gezegd

hebben want als je Wouter wilt laten koken van woede, moet je dát debiteren; maar gedachten zijn vrij. Trek Balkenende nou eindelijk een keer van zijn sokkel, canvas nog even lekker voor de gemeente raadsverkiezingen en geef de pijp dan aan Maarten. In die geest heeft Barbara wel licht gesproken omWouter los te weken. Dat zal zijn aangekomen bij de man die, op de keper beschouwd al een jaar of wat eigenlijk niet meer precies wist hoe hij verder moest. Weg kabinet, adieu Wouter.

3.'Jij maakt nooit iets af.En wat nou zo bijzonder is: Tussentijds afbreken heeft jou altijd goedgedaan. Dan is er geen tijd om over je opvolging te denken en zo zet je die engerd van eenVerhagen weer eens voor joker. Met dat soort opmer kingen kon Bianca Hoogendijk, de echt genote van de demissionaire minister president, Jan Peter wel eens opgejut hebben om voor goud te gaan en dus voor de vijfde maal een kabinet aan zijn naam te verbinden. Het zijn tenslotte de 'kleine dingen die het doen, t zijn de kleine dingen die het doen, zongen Saskia & Serge en in die herhaalde be zwering ligt een diepe wijsheid besloten. Natuurlijk, JP zal blijven beweren dat hij het land wil dienen, dat hij nooit voor zijn verantwoordelijkheden is wegge lopen en dat hij lang genoeg heeft ge traind om bindend leiderschap te garan deren. Dat is allemaal mooi, maar het zou toch kunnen dat zijn ambitie mede levend wordt gehouden door aanspo ringen van Bianca, die uit ervaring weet dat de kans op een duurzame, frisse en fruitige relatie aanzienlijk is met een man die veel van huis is en ook nog eens precies op de Balkenende-norm zit.

4. Bij Bos thuis moet de vasthoudend heid van Balkenende een ontmoedigende werking hebben gehad.NetalsbijEurlings, wiens vriendin Enikö er behoorlijk tabak van begon te krijgen dat Camiel altijd zo haastig zijn bordje goulash wegwerkte om maar weer eens een tas met andere stuk ken te gaan doornemen. Zulk ongerief is

wellicht te aanvaarden als er zicht is op de hoogste politieke post in Nederland maar blijft het de tweede of derde viool, dan vergaat de lust je op den duur.
5.Je weet het natuurlijk nooit tot in de tail en dat hoeft ook niet. Best mogelijk dat er iets heel anders heeft gespeeld. Bij voorbeeld dat Bos en Eurlings van hun inspanningen om de rest van Nederland een paar jaartjes langer te laten werken zo doodop zijn geraakt dat ze zelf eens een tijdje het liedboek van de arbeid wensten dicht te slaan.

6.De nogal eens verkondigde theorie dat Bos en de zijnen het kabinet hebben laten vallen vlak vóór de gemeenteraads verkiezingen om eens te meten hoe de krachtsverhoudingen waren, kan niet zonder meer worden verworpen. Te meer omdat de kans dat Balkenende IV de eindstreep toch niet zou halen en een politieke crisis beter kan ontstaan over een zaak die vrijwel niemand goed vermag te doorgronden dan over een kwestie die velen begrijpen. Zoals: Hoe sta ik er binnenkort financieel voor?

7.En misschien zit het wel zo dat toen het kabinet eenmaal op z n kont lag, de Haagse jongens en meisjes eindelijk weer eens in de frisse buitenlucht zijn geweest en van dichtbij hebben ervaren hoe het echte leven eruit ziet.Zeker,in de Haagse arena ruikt het in tijden van opwinding soms heel spannend naar wilde beesten, maar meestal overheerst toch de geur van verschaalde aftershave en motten ballen. Wie opeens geconfronteerd wordt met de volheid van het echte bestaan, raakt daar zomaar aan gehecht.
Wie weet wat voor verrassingen dit land te wachten staan als de parlementariërs tijdens de komende campagne weer een tijdje buiten mogen spelen.