GASBORINGEN EN SCHADEVERHAAL.

Eind oktober trilde in Zuidoost Drenthe de grond voor de 31e maal in acht jaar en wel met een kracht van 3,2 op de schaal van Richter. Huizen stonden op hun grondvesten te schudden en de vraag om schadeverhaal was weer actueel. Hoe is de aansprakelijkheid geregeld voor schade die het gevolg is van bodemdaling door delfstofwinning?

Door Nelly Nieuwenhuizen

Sinds jaar en dag worden er in Nederland delfstoffen gewonnen. In Locomotie nr. 9 hebben wij aandacht besteed aan de nieuwe wet die in behandeling is bij de Tweede Kamer, welke onder andere de aansprakelijkheid  bij bodemdaling als gevolg van delfstofwinning moet regelen. Momenteel ligt er het voorstel om een 'onafhankelijke commissie' in te stellen, maar zijn de gedupeerden hiermee geholpen?

Stevige aardschokken.
Momenteel ligt in Nederland de bewijslast voor schadeverhaal bij particulieren, dit in tegenstelling tot Frankrijk en Duitsland waar omkering van bewijslast bij wet geregeld is. Vanwege de lange juridische procedures verkeren die veelal jaren in onzekerheid. Ook moeten zij vaak hoge kosten maken om de nodige technische en juridische deskundigheid in huis te halen. Rechtsbijstandverzekeringen sluiten bijstand voor dergelijke procedures veelal uit en de regelingen met betrekking tot rechtsbijstand aan on-en minvermogende zijn niet altijd toereikend.

Een 'onafhankelijke commissie'.
Zoals het er nu voorstaat komt er een interim-regeling*) voor de beoordeling en vaststelling van de schade die het gevolg is van delfstofwinning. Dit betekent dat er een 'onafhankelijke beoordelingscommissie' moet komen die zich moet gaan uitspreken over alle materiële schade die voortvloeit uit aardschokken die hun oorzaak vinden in delfstofwinning. Uitgangspunt is hierbij dat mijnondernemingen eerst zelf in de gelegenheid gesteld worden de schade met de burger af te wikkelen. In geval de afwikkeling van een claim niet tot tevredenheid van de claimant plaatsvindt, kan deze zich wenden tot deze commissie, die zodanig moeten worden samengesteld dat er geen twijfel is inzake de onafhankelijkheid en technische deskundigheid van de leden. De commissie schakelt weer een onafhankelijk onderzoeksbureau in om onderzoek uit te voeren. Als uit het onderzoek blijkt, dat de schade geheel gerelateerd is aan de activiteiten van een mijnonderneming, dan dient de betreffende mijnonderneming zowel de onderzoekskosten als de schade te vergoeden. Voor een instelling als bijvoorbeeld de NAM, een dochter van Shell en Esso, hoeft dit geen probleem te zijn.

Criteria onduidelijk
De commissie zal globaal moeten toetsen of er een causaal verband bestaat tussen de opgetreden schade en de delfstofwinning. Op dit moment kunnen geen concrete toetsingscriteria worden aangegeven. Dit betekent dat de commissie gaandeweg toetsingscriteria zal moeten ontwikkelen. Met deze nieuwe regeling zal gedurende de periode van een jaar ervaring opgedaan worden om te bezien of deze in wetgeving kan worden vastgelegd. Een jaar is heel erg kort als je naar de termijnen kijkt die gelden bij bodemdaling als gevolg van delfstofwinning**) en het is dan ook zeer de vraag of de commissie in staat is op een dergelijke korte termijn toetsingscriteria te ontwikkelen. Ook is het advies dat deze commissie uitbrengt niet bindend.

De NAM kan het altijd naast zich neerleggen zodat gedupeerden zich, met de nodige kosten, toch nog tot de rechter moeten wenden. Of de instelling van een 'onafhankelijke commissie' de oplossing is voor de nu vaak jarenlang durende procedures en of de gedupeerden hiermee recht gedaan wordt valt dan ook te betwijfelen. Een in de wet vastgelegde omkering van bewijslast, zoals in ons omringende Europese landen, lijkt toch meer waarborgen te bieden voor rechtsbescherming van burgers die te maken krijgen met schade door aardschokken als gevolg van delfstofwinning.