Provinciale partijen: wie zijn ze?

DEEL 3: ONAFHANKELIJKEN ZUID HOLLAND

Wie zijn de provinciale partijen eigenlijk die zijn verenigd in de Onafhankelijke Senaatsfractie? Wat doen ze en wat willen ze? Waarin verschillen ze onderling en wat zijn de overeenkomsten? Wat maakt deze partijen zo uniek en kansrijk? Ron van Wonderen onderzoekt de identiteit van de onafhankelijke provinciale partijen en brengt hiervan in een serie artikelen verslag uit in Locomotie.

Het onderzoek richt zich niet in de eerste plaats op een volledige beschrijving van een partij, maar om de punten die deze partijen uniek en onderscheidend maken. Van Wonderen: 'We zullen op zoek gaan naar de kansen en succesfactoren voor de provinciale partijen, de belangrijkste programmapunten, de verkiezingsstrategie, het verschil van de provinciale partijen met de gevestigde politiek en de onderlinge verschillen en overeenkomsten tussen provinciale partijen. Maar we kijken ook naar de omgang met interregionale verschillen in de provincie, hoe men geworteld is in samenleving en regio en wat de banden zijn met de lokale politiek. Tenslotte kijken we naar de perspectieven van de regionale bewegingen in het kader van een eenwordend Europa.'

Als derde in de reeks belichten we de "Onafhankelijken Zuid Holland" (OZH), aan de hand van een interview met de heer Jef Burger, voorzitter van deze partij sinds 1998.

Wat was de directe aanleiding om "Onafhankelijken Zuid Holland" op te richten? En hoe heeft de partij zich in de afgelopen jaren ontwikkeld?
'De OZH is opgericht in 1998. De directe aanleiding voor de oprichting van de partij was de machteloosheid van de lokale partijen in de regio Haaglanden om tegengas te kunnen geven aan de annexatiedrift van de stad Den Haag. We merkten als lokale partijen heel duidelijk het gemis van een onafhankelijke vertegenwoordiging op het provinciale niveau. De partij is eigenlijk in heel korte tijd opgericht, want er was nog weinig tijd te gaan tot de provinciale verkiezingen. Desondanks zijn we er in geslaagd om een Statenzetel in de wacht te slepen, welke wordt ingenomen door Dick Jense. De OZH is met niets begonnen, maar we timmeren flink aan de weg. Inmiddels zijn zo'n 20 lokale partijen bij ons aangesloten en de partij heeft structuur gekregen.'

In veel provincies bestaat al geruime tijd een eigen provinciale partij. Waarom is de OZH pas drie jaar geleden opgericht?

'In heel Nederland is een bewustwordingsproces aan de gang. Het besef breekt door dat lokale partijen blijvend zijn. In andere provincies is meer sprake van een gemeenschappelijke identiteit en is het proces van bewustwording iets makkelijker op gang gekomen. In Zuid Holland was hiervoor een katalysator nodig, namelijk de annexatieplannen van Den Haag.'

Hoe is de OZH georganiseerd en hoeveel leden hebben jullie? Hoe slaagt u er in om de zo kleurrijke verzameling van Zuidhollandse lokale partijen bijeen te houden?
'Er is een bonte verzameling van onafhankelijke -democratische- groeperingen bij ons aangesloten. De ene partij zal wat groener zijn, de andere wat liberaler. Maar de partijen vinden zich in het gemeenschappelijk belang van onafhankelijkheid en in het principe van fatsoenlijke politiek die dichtbij de burgers staat.

Er zijn nu ongeveer 20 aangesloten lokale partijen, terwijl in Zuid Holland het aantal lokale partijen meer dan 60 bedraagt. Er is dus nog een flink groeipotentieel. Bij ons kunnen meerdere lokale partijen uit een bepaalde gemeente zich aansluiten. We maken hierin geen keuze. Op lokaal niveau kunnen dus verschillen bestaan tussen lokale partijen, maar ook tussen lokale partijen uit verschillende gemeenten. Je kunt daarbij denken aan ruimtelijke ordening (industrieterreinen, groen) en infrastructuur. Indien er sprake is van meningsverschillen tussen lokale partijen dan kijkt de OZH in de eerste plaats naar het gemeente-overschrijdend belang. Door middel van goed overleg proberen we er dan uit te komen. Maar we zullen nooit een
lokale partij een mening opdringen, iedereen is geheel autonoom.

Het is in eerste instantie vrij lastig voor een onafhankelijke provinciale partij om lokale partijen bij de provinciale politiek te betrekken. Lokale partijen zijn in veel gevallen sterk gericht op de eigen gemeente, op de eigen lokale politiek. We proberen de lokale partijen duidelijk te maken dat er veel voordelen te behalen zijn indien men verder kijkt dan de eigen gemeentegrenzen. Er ontstaan in Zuid Holland steeds meer intergemeentelijke verbanden. Dan is het verstandig dat lokale partijen met elkaar in contact komen.

We streven er naar om de lokale partijen met elkaar in contact te brengen, om van elkaars ervaringen en kennis te leren, om samen sterker te staan bij plannen die betrekking hebben op meerdere gemeenten. Landelijke partijen zijn vertegenwoordigd op provinciaal en landelijk niveau en hebben dus een informatievoorsprong in vergelijking met de lokale partijen. Als je als lokale partijen met elkaar samenwerkt dan krijg je uit eerste hand informatie, bijvoorbeeld in het geval van annexatiedreigingen. Hierdoor kan de lokale partij haar informatie-achterstand op de landelijke partijen compenseren.'

Hoe kunnen we de OZH kenschetsen als we het verkiezingsprogramma erbij pakken? Wat zijn de verkiezingsthema's, waarin verschilt de OZH hierbij van de landelijke partijen en wat maakt de OZH tot een unieke partij?

'Voor de Onafhankelijken Zuid Holland staat fatsoenlijk bestuur voorop. Politici moeten meer gaan luisteren naar wat de mensen willen, en uitleggen hoe men precies tot besluitvorming komt. Aan de andere kant zijn we ons er wel van bewust dat gemeenten onderdeel zijn van de provincie en dat de provincie onderdeel is van Nederland. Plannen die de grenzen van gemeentes of provincies overschrijden moeten we daarom niet bij voorbaat verwerpen. Maar we vinden wel dat de rijksoverheid meer rekening moet houden met de belangen van de lokale bevolking. Bij landelijke infrastructurele projecten zoals de HSL-lijn moeten als compensatie voor de lokale gemeenschappen aanpassingen worden doorgevoerd. Eerst de aanpassingen invullen en dan pas de beslissing nemen over het hele project. Dat is veel beter voor het draagvlak dan om achteraf allerlei juridische gevechten met bewoners aan te gaan.

Decentralisatie van bestuur is een ander punt waar de OZH voorstander van is. We vinden dat Nederland nogal centralistisch wordt bestuurd. Langzaam breekt nu wel het besef door bij de landelijke politiek dat centraal bestuur niet in alle gevallen goed werkt. Er is een trend gaande om bevoegdheden te decentraliseren. Maar de provincies pakken dit nog niet actief genoeg op. de provincies zijn in de afgelopen decennia te passief geweest. Men moet het provinciehuis durven uitkomen en de gemeenten actief bij het beleid betrekken. Dan krijgen de provincies weer een gezicht. We vinden tevens dat de provinciale overheden nadrukkelijker bevoegdheden van de landelijke overheden moeten overnemen.

Wat wij voorstaan is pragmatische politiek. We willen er van af dat de landelijke partijen onderling de baantjes verdelen. We willen meer invloed van de burger bij benoemingen, zoals de gekozen burgemeester. Laat de gemeenschap dit soort zaken zelf maar uitmaken in plaats van dat alles in achterkamertjes wordt bekokstoofd. Door de burgers op deze manier bij de politiek te betrekken zorgen we er tevens voor dat de mensen bewuster gaan stemmen.

Het bestuur is in Nederland een erfenis uit het verleden. Als onafhankelijke partij dagen wij deze erfenis uit. Door de opkomst van de onafhankelijken zullen we in Nederland naar een andere, transparantere bestuurscultuur toegroeien. We willen naar een bestuurscultuur waarbij bestuurders bij beslissingen actief de mensen betrekken die met de gevolgen van de beslissing te maken krijgen. De opvattingen van de belanghebbenden moeten in het besluitvormingsproces weerspiegeld worden. Geef de mensen de kans om aan het begin van een besluitvormingsproces hun zegje te doen.

Onze leden komen zowel van het platteland als uit de steden. We zijn dus niet typisch georienteerd op alleen steden of alleen dorpen. "Onafhankelijken Zuid Holland" houdt zich dus met veel thema's bezig, uit meerdere invalshoeken. Soms is dat het behoud van de dorpskernen en het behoud van de voorzieningen in de kleine dorpen, soms is dat de stadsontwikkling. Het betekent wel dat we afwegingen moeten maken tussen de belangen van de steden en de belangen van het platteland.'

De OZH laat zich voorstaan op de 'open manier van communicatie met leden en burgers'. Hoe pakken jullie dat aan? Wat bereiken jullie daarmee?

'We hebben goed nagedacht over de vraag hoe je lokale partijen op een zo efficiënt mogelijke manier met elkaar in contact kan brengen. Snelheid van informatie-uitwisseling, grote toegankelijkheid en transparantie en beheersing van kosten zijn hierbij van belang. We zijn toen uitgekomen bij het internet, dat aan alle bovenstaande voorwaarden voldoet. We hebben veel energie gestoken in de opbouw van een uitgebreide internetsite, met dank aan Jeroen Kemna en Olaf Tulen. Aan lokale partijen bieden we actief de mogelijkheid om zich bij de site aan te sluiten. Maar men moet nog meer gaan beseffen wat er allemaal uit internet is te halen.

Internet is het meest effectieve communicatieplatform waar we in deze tijd over kunnen beschikken. Eén van de grootste voordelen van het internet is dat de lokale partijen op die manier een bijdrage kunnen leveren aan de provinciale agenda. Via de website komen er onderwerpen naar boven die anders over het hoofd zouden zijn gezien. De issues die "leven" onder de kiezers veranderen in de tijd. Wij zijn in staat om nieuwe thema's snel te lokaliseren. Door onze virtuele structuur, belichaamd door de website, komen de thema's snel naar voren. De OZH is zeker geen conservatieve partij, we hebben veel oog voor nieuwe ontwikkelingen. We zijn hierin niet zozeer een politieke partij alswel een politieke beweging met een heel open structuur. Onze open structuur is tamelijk nieuw in Nederland, en zeker voor een politieke partij. Hierin zijn we zeer vernieuwend bezig .

Het internetproject loopt heel goed. Het communiceren met lokale partijen via internet was voor ons pas de eerste stap, we willen verder. We willen een virtueel handboek maken met daarin tips over hoe je een partij opricht, hoe je een verkiezingscampagne organiseert etcetera. Ook het verkiezingsprogramma willen we gaan ontwikkelen met behulp van het internet. We kunnen dan zo transparant mogelijk bijdragen voor het verkiezingsprogramma bekijken. Maar de uiteindelijke besluitvorming zal toch plaatsvinden op de Algemene Ledenvergadering door middel van stemming.'

Welke kansen heeft "Onafhankelijken Zuid Holland" om uit te groeien tot een belangrijke provinciale partij?

'We hebben als doelstelling om bij de eerstvolgende provinciale verkiezingen 3 tot 5 zetels in de wacht te slepen. We zien het als een groeiproces. Het is daarbij onze taak om de lokale partijen in te laten zien dat een vertegenwoordiging op provinciaal niveau belangrijk is. De ideologiën hebben electoraal gezien hun langste tijd gehad. de verschillen tussen de landelijke politieke partijen vervagen, men verliest leden. De uitdaging aan de politiek is nu om vast te stellen wat mensen nog kan bewegen om mee te doen in het politieke proces in ons land en om de gang naar de stembus te maken. We moeten als politiek met de mensen in contact blijven, dit contact zelfs intensiveren. We moeten bij de mensen hun blik op de eigen leefomgeving herkennen en dit te vertalen in politieke actie. "Onafhankelijken Zuid Holland" heeft de juiste -open- structuur om met behulp van het internet contact te onderhouden met de kiezer. We zijn zo in staat om effectief te kunnen herkennen wat leeft bij de kiezers.'

Wil "Onafhankelijken Zuid Holland" alleen via de lokale partijen de kiezers benaderen, of hebben jullie ook andere strategieën?

'Steun en commitment van lokale partijen is voor de OZH natuurlijk heel belangrijk. We hopen op die manier kiezers aan ons te binden. Maar dat is niet genoeg. Geleidelijk aan zal "Onafhankelijken Zuid Holland" een eigen identiteit moeten krijgen. De partij moet herkenbaar zijn voor de kiezers, liefst al bij de volgende provinciale verkiezingen. We willen dat er ook kiezers op de OZH gaan stemmen op basis van ons programma.'

Hoe kijken jullie aan tegen de regionalisering van Europa? En hoe werken jullie samen met andere Europese regionale partijen?

'We kunnen in Nederland momenteel twee duidelijke trends onderscheiden. Aan de ene kant is er sprake van een decentralisatie van bevoegdheden van de landelijke overheid naar de provincies en de gemeenten. Het belang van de regio's neemt toe, we zijn op weg naar een Europa van de regio's. En binnen deze regio's zullen de gemeenten meer invloed krijgen. Aan de andere kant zie je dat de landelijke overheid bevoegdheden overdraagt naar Europa. De Nederlandse overheid moet dat ook wel doen om te blijven profiteren van de welvaart die Europa biedt. Niettegenstaande is de zorg over het democratisch gehalte van de besluitvorming in het een-wordende Europa terecht. We zitten in een overgangsfase. De nationale staten zullen overleven, maar in toenemende mate zal een federale structuur ontstaan. De oudere generaties zijn nog gewend om in landelijke structuren te denken. Maar de nieuwe generaties moeten daar een punt achter gaan zetten. Vooroordelen tussen naties worden daarmee tegengegaan.'

Wat vindt de OZH van de samenwerking tussen de provinciale partijen binnen de OSF, en hoe zien jullie deze samenwerking voor de toekomst?

'Samenwerking tussen provinciale partijen is belangrijk. Het gaat nu heel leuk rond de Eerste Kamerfractie van Marten Bierman. We zijn van mening dat internet kan helpen om de onderlinge contacten en informatie-uitwisseling tussen de provinciale partijen te verstevigen. Hiertoe heeft onze partij het initiatief genomen om ten behoeve van de OSF een ICT-project op te starten. De OSF heeft nu een eigen website met informatie over -en links naar- de aangesloten provinciale partijen. In het verlengde van dit initiatief ligt de stichting "Burgerparticipatie", die door ons is opgericht. De stichting "Burgerparticipatie" wil -in samenwerking met de OSF- de lokale partijen gaan onderbrengen in een ICT-structuur.

De ervaring bij veel lokale partijen om effectief om te gaan met internet ontbreekt echter in veel gevallen. De stichting wil daarom de lokale partijen begeleiden in het opzetten van websites, en we bieden begeleiding in het contact onderhouden met de kiezers. We bieden dit project aan alle provincies aan en hopen subsidies te verkrijgen. We spreken hier over een groot en vernieuwend project: aan de ene kant draagt het project bij aan de politieke vernieuwing en aan de andere kant maken we de lokale partijen vertrouwd met ICT ter ondersteuning van de politieke besluitvorming.

Voor de komende verkiezingen voor de Eerste Kamer moeten we een duidelijker kandidaatstellings-procedure hebben. Alle provinciale partijen in Nederland moeten de lijst gaan ondersteunen, waarbij de kandidatenvolgorde op de lijst een weerspiegeling is van de sterkte van de betrokken provincies. Tevens is het verstandig om bij de kandidaatstelling helder te hebben welke inhoudelijke bijdrages de eerste kamerfractie wil gaan leveren.'

Vindt de OZH dat provinciale partijen ook in de Tweede Kamer vertegenwoordigd zouden moeten zijn? Hoe kijken jullie aan tegen Leefbaar Nederland?

'Ja, we vinden het wenselijk dat provinciale partijen ook participeren in een landelijk "Tweede Kamer" traject. Personen uit de OZH onderhouden daarom actieve contacten met Leefbaar Nederland. De kamerleden van Leefbaar Nederland zullen worden gekozen via de kiesdistricten. Door het leveren van kandidaten voor deze kieslijsten kunnen de provinciale partijen een belangrijke rol spelen bij de verkiezing van kamerleden van Leefbaar Nederland.

Bij Leefbaar Nederland zijn alleen maar individuen aangesloten, en geen organisaties. Er zijn geen formele banden. Partijen moeten er zijn op elk niveau, en elk niveau heeft haar eigen autonomie, analoog aan de PON gedachte zoals uiteengezet door Fons Zinken. Lokale partijen die zich "Leefbaar" noemen moeten goed beseffen dat dit niet betekent dat ze een onderafdeling zijn van Leefbaar Nederland. Want dat zijn ze niet, ze zijn onafhankelijk. Leefbaar Nederland is een experiment, we gaan ervan uit dat men een open oor en oog zal hebben voor wat er leeft op lokaal niveau. Leefbaar Nederland zal geen strikte fractiediscipline hanteren in de fractie en voor de Tweede Kamer, behalve op hoofdlijnen. Zij kiest daarmee een andere insteek dan de bestaande landelijke partijen. Leefbaar Nederland weerspiegelt immers de verschillende regio's in Nederland, die in voorkomende gevallen uiteenlopende belangen kunnen hebben. Wel zal Leefbaar Nederland de verkiezingen moeten ingaan met een basisprogramma.'

Bestaat dan niet het gevaar dat Leefbaar Nederland met een eigen lijst zal komen voor de verkiezingen van de Eerste Kamer?

'Een aparte lijst Leefbaar Nederland voor de verkiezingen van de Eerste Kamer zou ik onverstandig vinden, want de Onafhankelijke Senaatsfractie heeft zich daarin reeds een duidelijke positie verworven.'