Leefbaar Nederland opgericht

Er klinkt opzwepende muziek:'this is the final countdown...' , het doek gaat op en we zien...een tafel met daarachter zes oudere heren. Applaus. De zaal gaat staan! De circa 250 leden van Leefbaar Nederland die naar Hilversum gekomen zijn, zijn vastbesloten om van dit oprichtingscongres een succes te maken.

Door Helene Stafleu

'Het gaat niet meer tussen links en rechts', zal partijvoorzitter Jan Nagel later verklaren, 'het gaat nu tussen oud en nieuw!' Tot dusverre is er echter niets nieuws aan Leefbaar Nederland. Noch de ideeen over politieke vernieuwing die we al kennen van D66, noch de vergaderstijl is nieuw. 'Andere congressen worden bevolkt door vergadertijgers', zegt Nagel, 'maar dit congres is stipt om vijf uur klaar'. Goed, dat is nieuw, maar het zegt vooral iets over de competentie van Nagel die het congres met strakke hand leidt. Er worden twee rechts-extremisten afgeserveerd. Leefbaar Nederland staat uitdrukkelijk niet open voor racisme. Dat is een duidelijke stellingname, maar het is één van de weinige. Op het oprichtingsfeest van Leefbaar Nederland wordt het woord 'Leefbaar' niet een keer nader uitgelegd en blijft het gedachtegoed beperkt tot 'doen wat de burger wil'.

Zo zegt Henk Westbroek in zijn openingswoord: 'Bestuurders gaan ervan uit dat de burger te dom is om zich een goed oordeel te vormen over allerlei kwesties. Maar Nederland is een land van goed opgeleide mensen, die heel goed zelf kunnen beslissen over ingewikkelde zaken. Terwijl, wat hebben bestuurders nu voor examen moeten doen om op hun post te komen? Niets anders dan één keer per jaar contributie betalen aan een politieke partij.' Leefbaar Nederland wil een eind maken aan dit onderling verdelen van baantjes.

Senator Marten Bierman illustreert in zijn speech de arrogantie van de gevestigde macht aan de hand van de gemeentelijke herindelingen. Daarna is het tijd voor huishoudelijke zaken. In de partijorganen van Leefbaar Nederland komen we bekende gezichten tegen. OSF-webmaster Jeroen Kemna werd gekozen in het partijbestuur, evenals Geert Hut, secretaris van de Biermanstichting. In de reglementencommissie werden onder anderen Ton Luiting gekozen en Fons Zinken,voorzitter van de Biermanstichting.

Band met lokale partijen
Net als de lokale partijen, maar onafhankelijk van deze, verzet LN zich tegen het gebrek alom aan democratie en openheid. LN heeft geen plaatselijke afdelingen want het wil de lokale partijen niet in het vaarwater zitten, het wil juist steun bieden aan lokale initiatieven. Dat is mooi maar, vraagt een spreekster in de zaal: 'Leefbaar Nederland zal toch niet voor niets voor Sinterklaas gaan spelen? Wat wil het, behalve stemmen bij de Kamerverkiezingen, terug ontvangen van de lokale partijen?

Wil het wel een inbreng hebben vanuit de lokalen? Er is niets dat enige inbreng van deze kant garandeert.' De spreekster stelt daarom voor er een federale partij van te maken, waarin dat duidelijk geregeld is. Iemand uit de zaal reageert door te zeggen dat lokalen juist niet moeten worden ondersteund, immers 'je kunt de kwaliteit van zo'n initiatief niet van een afstand beoordelen. Trouwens, lokalen hebben geen steun nodig.' Met afgrijzen vertelt hij hoe bij hem ter plaatse iemand uit puur opportunisme een leefbaarpartij heeft opgericht. Hierop distantiëren allerlei leefbaren uit de zaal zich van andere 'leefbaren' in hun gemeente.

Tja. Wat mag eigenlijk 'leefbaar' heten en wat niet? Er is geen referentiepunt, geen gezamenlijk beleden grondslag waaraan de handelswijze van de leden getoetst kan worden. Woordvoerders van LN hebben er na het congres enigzins geirriteerd op gereageerd dat iedereen over het ontbreken van een partijprogramma begint. Voor hen is het programma een los eindje dat nog afgehecht kan worden en niet deraison d'etre van van de partij zelf. 'Het gezond verstand moet gaan regeren' roept een van de leden op het congres en die opmerking wordt met applaus begroet. Toch zal nog moeten blijken of alle leden onder 'gezond verstand' hetzelfde verstaan. Hier zaten mensen bijeen die tot de aanhang behoorden van PvdA, CDA, D66, Groenlinks en VVD. Hoe moet dat in de toekomst bij elkaar blijven? Als er in de dynamiek van het moment en het verlangen naar eensgezindheid (de zaal had nu veel weg van een applausmachine) al een programma aangenomen wordt dan zal de partij eenmaal in de Kamer toch te kampen hebben met tegenstrijdige opvattingen. Misschien is dan het enige middel om de boel te lijmen: onderling de baantjes verdelen.

de kleur van lokaal
Op het congres van LN ging Jan Nagel uitgebreid in op de bevindingen van Prof. Wim Derksen, als zouden lokale partijen "aan de bruine kant", dus tegen buitenlanders zijn. Derksen noemde dit op een VPPG-congres als een van de uitkomsten van een door hem gehouden enquête onder gemeenteraadsleden. Nagel: 'Ik heb de moeite genomen de betrokken rapporten op te vragen maar kwam op dit punt totaal niets tegen. Ik heb Wim Derksen hierover gebeld en hij schrijft - ik citeer - 'het terughoudende standpunt van leden van lokale partijen ten aanzien van migranten kwam met name uit een studie die verricht is in 1996/1997.' Hij kondigde aan een breder rapport over lokale partijen te zullen maken waarin de door hem genoemde studie uit 1996/1997 zal worden verwerkt.'

'Maar waar blijven die gegevens van vier en vijf jaar geleden dan? Behalve destijds een artikel in Binnenlands Bestuur is er nooit gewag van dat onderzoek gemaakt. Waarom zijn die volledige gegevens niet drie jaar geleden gepubliceerd of niet dit voorjaar toen Derksen op het congres sprak?'

'Ik heb het vermoeden dat er stevig gemanipuleerd wordt met dit onderzoek. Ik vermoed dat de zaak opzettelijk vastgehouden wordt tot volgend voorjaar om op deze wijze een bepaalde publiciteitsgolf vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen te veroorzaken. Op 15 maart van dit jaar verklaarde een medewerker van de heer Derksen tegenover Kay van de Linde dat het rapport pas volgend voorjaar af zou zijn.' 'Nu al heeft prof. Derksen de lokale partijen schade toegebracht zonder dat zij zich kunnen verweren. Een kind in de politiek weet wat de geladenheid en het effect van de term 'bruin' is. Wij eisen dat aan dit spelletje een einde wordt gemaakt. Wij vragen hem met klem de enquêtegegevens uit 1996/1997 nu openbaar te maken en niet langer door te gaan met het beschuldigen van lokale partijen, zonder dat zij de kans krijgen om zich te verdedigen.'