|
Spreekt u ook Nevellands? |
| Afdrukken | |
E-mailadres |
|
Locomotie 24
|
|
maandag, 03 december 2007 11:39 |
Boekbespreking
De kloof tussen burger en politiek is deels een taalkwestie
Spreekt u ook Nevellands?
door Helene Stafleu
In de loop der jaren zijn mensen losser in de omgang geworden en vlotter van spraak. Radio en televisie, waar rapheid van tong de hoogste deugd is, beheersen ons leven. In het onderwijs wordt tegenwoordig veel nadruk gelegd op het vermogen om zichzelf te uiten en een eigen mening naar voren te brengen.
Ook de doorsnee-ambtenaar, zo schrijft Bas Hageman in zijn boek ‘Is dat helder, voorzitter?’, is spreekvaardiger geworden. Maar zodra het een en ander op papier moet worden gezet, schiet menigeen in een kramp. Dat is niet onopgemerkt gebleven. In de afgelopen jaren is op alle niveau’s van het ambtelijk apparaat een offensief ingezet tegen verhullend en nodeloos ingewikkeld taalgebruik. Op tal van gemeentehuizen en andere burelen werden lijstjes ‘niet zo, maar zo’ (om de term do’s en don’ts te vermijden) opgehangen en ambtenaren werden zelfs op cursus gestuurd of kregen persoonlijke training.
Heeft het geholpen? Misschien wel in de directe communicatie van de overheid naar de burger. Brieven en brochures zijn helderder geformuleerd. Maar op beleidsniveau, in plannen en onderzoeksrapporten, wordt nog heel wat mist geproduceerd. Daar wordt elke voorwaarde een randvoorwaarde en een probleem wordt een aspect van een problematiek.
Bas Hageman noemt dit Nevellands en hij brengt deze taal op heldere wijze (hoe kan het ook anders) in kaart. Zo onderscheidt hij aandikwoorden, imponeerengels, lege woorden en taalsaaimakers. Een lexicon van A tot Z illustreert dat het Nevellands overal om ons heen is. Maar het boekje is meer dan een bij vlagen droogkomische observatie van taalverwording. De schrijver gaat ook in op de gevolgen van het taalgebruik voor de kwaliteit van het democratisch proces.
Soms wordt Nevellands niet uit onvermogen, maar doelbewust gebruikt. Bijvoorbeeld door beleidsnotaschijvers. Zij liegen niet maar zij “verhullen de waarheid, vooral als zij in de gaten hebben dat bij partijen die bij beleidsbepaling en besluitvorming zijn betrokken, niet alle neuzen naar dezelfde kant wijzen.” Het Nevellands wordt in dat geval strategisch gehanteerd. Een nota wordt zó geschreven dat de besluitvorming nog alle kanten op kan. Alleen wie goed is ingevoerd, kan de vage zinsneden duiden. Zo wordt de gewone burger die het proces van besluitvorming probeert te volgen door het Nevellands op afstand geplaatst.
Meer dan van een Neerlandicus, hebben ambtenaren en politici dus behoefte aan advies van een communicatiedeskundige. Ten minste, als zij de kloof tussen politiek en burger ook echt wíllen dichten en hun onderlinge communicatie willen verbeteren. Daar is dit boekje handig voor, want het geeft naast taaladviezen ook tips voor spreken, riposteren en het omgaan met interrupties. Wanneer in het komend jaar de algemene beschouwingen weer worden opgesteld, dient men eigenlijk met dit boekje in de hand de tekst nog eens na te checken. Pardon na te kijken.
Bas Hageman:
Is dat helder, voorzitter?
Effectief Communiceren
ISBN 90 204 0362 1
128 pagina’s
e 13,50
Uitgeverij L.J.Veen 2004
|
Locomotie 24