|
Het krachtenveld na een ongeval |
| Afdrukken | |
E-mailadres |
|
Locomotie 25
|
|
maandag, 03 december 2007 12:42 |
Boekbespreking "Alles Goed?"
Het krachtenveld na een ongeval
door Helene Stafleu
Je krijgt een ongeval en kunt voorgoed je werk niet meer doen. Je belandt in een netwerk van artsen, hulpverleners, verzekeraars, uitkeerders en juristen. Iedereen zal zijn of haar taak zo goed mogelijk willen verrichten maar er zijn krachten die dat bemoeilijken. Tegenstrijdige wetgeving, bezuiniging, commercialisering en het moeten handelen volgens meetbare doelen, maken dat mensen hun werk niet meer doen zoals ze dat zelf zouden willen.
Dit is wat Jehanne Hulsman beschrijft in haar boek 'Alles goed?' over de gevolgen van een ongeluk met moeilijk aantoonbare letselschade. Zij werd enkele jaren geleden buiten haar schuld aangereden in haar auto en heeft sindsdien whiplash-klachten. Haar zorgvuldig opgebouwde en succesvolle eigen bedrijf moest zij opgeven, waarop een tocht door een 'Kafka-achtige wereld' begon.
'Alles goed?' (de titel verwijst naar een vraag die mensen elkaar te pas en te onpas stellen) begint met een verslag van de nasleep van het ongeval. Dit gedeelte is effectief doordat het in zeer persoonlijke stijl is geschreven. De comfortabel gezonde lezer kan zich zo een voorstelling maken van wat het betekent om vermogens te verliezen die altijd als vanzelfsprekend werden beschouwd.
Van het particuliere gaat Hulsman over naar het algemene: deel twee geeft een analyse van de actoren die bij zo'n proces betrokken zijn, van hun wederzijdse verwachtingen en van de strijdigheden in de doelen die iedereen nastreeft. Dat het een en ander niet altijd spoort, wordt al snel duidelijk. Een letselschade-advocaat, bijvoorbeeld, is gewend aan een langdurig proces. Het slachtoffer is daar echter mentaal en financieel niet op berekend. Zo zijn er meer zaken die in de praktijk niet aansluiten, Hulsman geeft aan het eind van elk hoofdstuk tips voor mensen die te maken krijgen met letselschade. Soms zijn die tips heel praktisch, soms ook cynisch (krijg geen ongeval tijdens de feestdagen, dan zijn er weinig artsen beschikbaar).
Wat het boek bijzonder maakt is dat de auteur met haar waarnemingen naar een twaalftal betrokken deskundigen is gestapt om te achterhalen hoe de problematiek er vanuit hun oogpunt uitziet. De twaalf interviews aan het eind van het boek zijn de moeite waard voor iedereen die wel eens nadenkt over de zorg in ons land.
Dat die soms ongerijmd is, kwam aan de orde tijdens het symposium dat werd gehouden ter gelegenheid van het verschijnen van het boek. Daar zei Henk-Jan Buijs, werkzaam als revalidatie-arts: "Het is voor het genezingsproces van groot belang dat de patiënt wil genezen. Bij whiplash patiënten gaat dat moeilijker, dan liggen er brieven van advocaten op tafel. Het slachtoffer heeft er belang bij dat hij of zij niet beter wordt, want anders komt er geen uitkering. Ik kan als revalidatie-arts pas iets bereiken wanneer de patiënt zich niet meer laat beïnvloeden door de eventuele uitkomst van het proces."
Brieven van advocaten. Niemand verwacht verdachte te worden na een ongeluk en toch is dat - zelfs als de aansprakelijkheid van de tegenpartij vaststaat - wat er gebeurt als de aard van het letsel in twijfel getrokken wordt. Wie eist bewijst en het slachtoffer kan in dit geval niets op de aansprakelijke partij verhalen want het letsel laat zich niet 'objectiveren'. Op deze wijze wordt het slachtoffer van een ongeval voor de tweede keer slachtoffer als er geen heldere diagnose is. Het slachtoffer krijgt het nadeel van de twijfel.
Deze twijfel kwam op het symposium als eerste aan de orde. Psychiater Rob Ruimschotel: "Je kunt, als persoon, twijfelen aan het verhaal van de patiënt, of je kunt met de patiënt mee twijfelen en aldus de zaak in kaart brengen. Dan kom je veel verder. Lichaam en geest zijn één, met name bij chronische pijn. De pijn beïnvloedt de stemming en die vervolgens weer de pijn. Als artsen zeggen: "het is psychisch" bedoelen ze eigenlijk: "ik weet het niet". Dat moeten ze dan ook gewoon zeggen."
Ook in het boek worden kritische kanttekeningen geplaatst bij de term 'medisch objectiveerbaar'. Veertig jaar geleden werden kinderen zonder verdoving geopereerd omdat wetenschappelijk vaststond dat kinderen geen pijn zouden hebben. 'Inmiddels is dat herzien. Er is onnoemlijk leed aangericht door een foute wetenschappelijke veronderstelling, waarbij klachten en verhalen van de patiënt niet het uitgangspunt van medisch handelen vormden.'
Hans Gijsberts, fysiotherapeut: 'Voor sommige letsels ontbreekt het harde bewijs. In een maatschappij waarin deze letsels veel en in toenemende mate voorkomen, heb je op voorhand een spanningsveld. Aan dat nadeel zit geen voordeel. We moeten ons niet blindstaren op de kleine groep querulanten, het gaat om een mens die lijdt.'
De scepsis jegens de patiënt lijkt daarbij buiten proportie. Naar schatting 2 op de 10.000 mensen simuleren, dus dat is verwaarloosbaar. Maar het gevecht is er niet minder hevig om. MaartenTromp, letselschade advocaat: 'ik heb een probleem, daar waar de artsen een probleem hebben. Maar als iets medisch niet te duiden is, betekent dat niet dat het juridisch niet bestaat. Je hebt alleen wat meer moeite met je bewijsvoering.'
Zo wordt het een zaak van juristen onder elkaar. Slachtoffers zijn afhankelijk van verzekeraars, die zo min mogelijk willen uitbetalen. Deze twist over de aansprakelijkheid is volgens Jan Troost van de Chronisch zieken en gehandicaptenraad buitengewoon onproductief. Hij pleit ervoor om de angel uit het systeem te halen: 'We zouden iedereen die niet meer kan werken hetzelfde moeten behandelen. Wie door iemand wordt aangereden heeft nu "geluk", omdat de kosten van stok, rolstoel et cetera op een andere partij verhaald kunnen worden. Maar als je vanzelf ziek of gehandicapt bent geworden kan dat niet! Dit resulteert in een claimcultuur die niemand wil. Daarom zou iedereen zonder verdere vragen gewoon de middelen moeten krijgen die hij of zij nodig heeft. De verzekeraars, die nu al hun energie steken in de vraag naar aansprakelijkheid, zouden dan alleen maar bezig zijn met de vraag: hoe krijgen we mensen weer goed op weg?
Die vraag stond centraal in het tweede deel van het symposium. Veel praktische knelpunten werden daarbij genoemd. Huisarts Arent van Ittersum: 'De huisarts moet van begin af aan goed administreren, want na verloop van tijd komen ineens de vragen van de zorgverzekeraar. Zelf zie je de patiënt dan al niet meer zoveel, want hij is in handen van de fysiotherapeut.'
Duidelijk werd dat in het krachtenveld van slachtoffer, arts, verzekeraar, advocaat en uitkerende instantie een persoon ontbreekt. Het slachtoffer begrijpt nu vaak niet wie aan zet is en waarom en hoeveel tijd daarvoor staat. Iemand moet verhelderen met welke partijen het slachtoffer te maken heeft, wat ze willen en of ze betrouwbaar zijn. Er moet ook hulp zijn bij het beantwoorden van de brief van de verzekeraar. Hulsman: 'Er is iemand nodig waar blijkbaar alleen Engelse woorden voor zijn: een coach of een mediator of een case manager. Er zijn nu weliswaar consulenten, maar die richten zich eenzijdig op, bijvoorbeeld, reïntegratie. Er is iemand nodig die de zaken overziet maar die zelf geen partij is en die - in tegenstelling tot het slachtoffer - wel gezond is.'
Met deze hulp kan het slachtoffer dan ook de regie weer terug krijgen over zijn eigen zaak. Dat is ook volgens psychiater Ruimschotel van groot belang: 'De hoop en de verandering zit niet bij de artsen, maar bij de patiënt die zijn eigenheid moet bewaren en het idee moet loslaten dat de arts hem of haar beter kan maken.' Of in de woorden van Hulsman: 'vertrouw op jezelf, leg nooit je lot in handen van een professional, je blijft voor je eigen leven verantwoordelijk.'
Artsen, verzekeraars, patiënten en advocaten, het zijn mensen die maar zelden aan dezelfde kant van één tafel zitten. Dat op zich was al de verdienste van deze bijeenkomst en van het boek dat er aanleiding toe gaf. Maar meer initiatieven om deze partijen samen te brengen zijn hard nodig.
Alles Goed?
door Jehanne Hulsman
ISBN 90-5179-133-X
euro 15,-
194 pagina's
www.Gopher.nl, 050-3657272
|
|
Locomotie 25