START CAMPAGNE VOOR EUROPEES BURGERINITIATIEF

door Arjen Nijeboer

Op 1 september is een campagne voor het Europees Burgerinitiatief van start gegaan. Initiatiefnemers zijn 14 maatschappelijke organisaties die vinden dat Europa democratischer kan. Via het Europees Burgerinitiatief kunnen burgers onderwerpen direct op de EU-agenda zetten, mits zij voldoende handtekeningen inzamelen. Bijvoorbeeld over kernenergie, de EU-begroting, sociaal beleid of de toetreding van nieuwe lidstaten.

Dit najaar zullen in heel Europa handtekeningen ingezameld worden van voorstanders van een Europees Burgerinitiatief. Doel is om de EU te dwingen tot het maken van wetgeving voor het recht op een Europees Burgerinitiatief. Deze handtekeningen worden medio volgend jaar aangeboden aan het Europees Parlement en de Europese Commissie. Nederland is op 1 september als eerste land met deze campagne van start gegaan.

Nederland kent sinds mei dit jaar ook een formeel Nationaal Burgerinitiatief. Eén organisatie, Clean Air Nederland, heeft al van dit recht gebruik gemaakt, vele andere burgerinitiatieven zijn in ontwikkeling. Maar zelfs al is het Europees Burgerinitiatief nog niet ingevoerd, er lopen ook al meerder ‘informele’ Europese burgerinitiatieven. Het ‘One Seat’-initiatief, dat de tweede Europese vergaderplaats in Straatsburg wil afschaffen, heeft al ruim 900.000 handtekeningen ingezameld, en een campagne voor Europa-wijde uitbanning van kernenergie heeft er al ruim 600.000. Het laat zien dat er behoefte is van burgers en organisaties aan zo’n instrument. Echter, dergelijke informele burgerinitiatieven kunnen gemakkelijk genegeerd worden door de EU-politici zolang er geen hard agendarecht bestaat. Dat is verschillende eerdere burgerinitiatieven al overkomen.

Prominenten

Bij de lancering op 1 september hebben prominente Nederlanders – oud-minister Ed van Thijn, GTST-actrice Victoria Koblenko en Telegraaf-columniste Funda Müjde de eerste handtekeningen gezet. De website www.europeesburgerinitiatief.nl is geopend waarop iedereen online kan tekenen voor het Europees Burgerinitiatief. Er is ook een kettingemail-actie gestart waarbij mensen elkaar vragen om te tekenen en de email door te sturen aan 10 vrienden en bekenden. De komende 6 maanden worden in heel Nederland bij evenementen en op straat handtekeningen ingezameld.

Zijn ondersteuning van de campagne motiveert Ed van Thijn als volgt. “Ik denk dat burgers beter in staat zijn dan hun vastgeroeste regeringen om nieuwe impulsen te geven aan Europa. Als voorbeeld denk ik aan een breed gedragen burgerinitiatief om de EU te bewegen toe te treden tot het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, een ontwikkeling die al jaren loopt en nu ten onrecht stagneert vanwege de meningsverschillen rond de zogenaamde Grondwet. Hier is geen enkele reden voor.”

Victoria Koblenko zei meteen ‘ja’ toen haar werd gevraagd om de campagne te steunen. “Door het burgerinitiatief en ook door referenda krijgt het systeem meer transparantie en komt de EU dichter bij de burger. Ik zou zelf graag een Europees Burgerinitiatief zien over afschaffing van atoomenergie. Na mijn bezoek aan Tsjernobyl weet ik dat kernenergie een transnationaal probleem is. Dit heeft direct te maken met veiligheid en dat is een verantwoordelijkheid voor de EU.”

Achtergrond

Dit is een Europa-wijde campagne die is geïnitieerd door Democracy International (Europees verband van organisaties voor directe democratie) en AEGEE Europe (Europese studentenorganisatie). In vele landen is de campagne momenteel in opbouw, Nederland gaat echter als eerste land van start. Het Europees Burgerinitiatief was op initiatief van Democracy International opgenomen in de Europese Grondwet, maar deze wordt mogelijk nooit geldig. Daarom is nu deze campagne gestart.

Europa kan alleen slagen als het van, voor en door de burgers wordt. Er moet meer gebeuren om van Europa een echte democratie te maken, maar het Europees Burgerinitiatief is een eerste stap in de goede richting. De campagne loopt tot medio 2007. Dan zullen de handtekeningen uit heel Europa ingediend worden bij het Europees Parlement en de Europese Commissie.

--------

Vragen over het initiatief

Wat is het Europees Burgerinitiatief?

Hiermee kunnen burgers, mits zij voldoende handtekeningen inzamelen, een onderwerp direct op de agenda van de EU zetten. De EU moet burgerinitiatieven volwaardig behandelen en beantwoorden.

Voor welk onderwerpen kan ik het Europees Burgerinitiatief gebruiken?

Voor alle onderwerpen! Bijvoorbeeld kernenergie, toetreding nieuwe lidstaten, sociaal beleid, Europese begroting, .... Wij willen dat burgers ook verdragswijzigingen kunnen voorstellen via het Europees Burgerinitiatief, dus ook de 'grote' onderwerpen.

Hoe zit het met de Oneseat-campagne voor afschaffing van de europarlementszetel in Straatsburg? Die werd toch niet eens behandeld door de politici?

Het is in de HUIDIGE situatie inderdaad mogelijk dat een initiatief als Oneseat wordt genegeerd. Daarom voeren wij nu juist onze actie, om ervoor te zorgen dat een burgerinitiatief het recht krijgt op een volwaardige behandeling door de EU-instellingen. Dan kan de EU een burgerinitiatief niet meer negeren.

Het Oneseat-initiatief is overigens nog maar net officieel ingediend in Brussel. Het is dus nog even afwachten wat ermee gebeurt.

Waarom zouden eurosceptici deze campagne steunen?

Het Europees Burgerinitiatief kan door iedereen gebruikt worden om zijn of haar eigen issues naar voren te brengen, "pro" of "anti"-EU. Je kan het gebruiken om de EU-toetreding van Turkijke te blokkeren of juist te versnellen, om de EU te versterken of juist af te zwakken, enz. Het instrument zelf is neutraal.

Hebben we bij het referendum over de Europese 'grondwet' niet gezien dat er heel irrationeel gereageerd werd?

Het is te verwachten dat als mensen voor het eerst in 50 jaar direct iets mogen zeggen over de Europese Unie, er bestaande onvrede naar boven komt. Als referenda structureel mogelijk zijn, wordt er veel zakelijker mee omgegaan, zie Zwitserland waar onvrede nauwelijks een rol speelt bij referenda.

Een referendum 'van bovenaf', zoals het EU referendum was, is ook helemaal niet ons voorstel. Wij stellen voor dat burgers agendarecht krijgen door voldoende handtekeningen in te zamelen voor een onderwerp. Ze moeten dus eerst aantonen dat het onderwerp voldoende leeft.