Senator Hendrik ten Hoeve was voor de toetreding van Bulgarije en Roemenië bij de stemming in de Eerste Kamer. Hij vindt echter wel dat de bescherming van de Roma en de culturele minderheden in Bulgarije “aanmerkelijk beter” moet.
Ten Hoeve: “Het wordt mede de taak van de zittende, oude EU–leden om aan de nieuwe leden te laten zien dat het verschijnsel van de natiestaat met een éénvormige bevolking, eerder uitzondering dan regel is. Als Bulgarije en Roemenië binnen de EU zijn, dan zal dit besef veel makkelijker doordringen, dan als ze teleurgesteld buiten moeten blijven staan.”

Het “andere” Bulgarije

door Dick van Niekerk
Voor hun toetreding tot de EU per 1 januari 2007 zijn Roemenië en Bulgarije langdurig geëxamineerd op onderwerpen als mensenrechten, minderhedenbeleid, democratisering, rechtspraak en corruptie. Dit heeft vooral bij Bulgarije een verknipt beeld van het land opgeleverd. In dit artikel belichten wij enkele onbekende aspecten van dit veelzijdige Balkanland dat niet langer de smoezelige achtertuin van Europa wil zijn.

Wist u dat Bulgarije al in 681 als staat werd opgericht en dat het als enige land in Europa zo lang zijn oorspronkelijke naam heeft behouden? Wist u dat de beroemde schrijver Elias Canetti, die in 1981 Nobelprijswinnaar werd, een Bulgaar was?

Cyrillisch
Door Bulgarije heeft een derde alfabet (na het Latijnse en het Griekse) zijn intrede in de EU gedaan: het Cyrillisch. Dit schrift werd in Bulgarije ontworpen omstreeks 867 en al twee jaar later volledig door de paus van Rome erkend. Dat betekende dat het Slavisch de vierde taal werd – na het Latijn, het Grieks en het Hebreeuws – waarin de eredienst mocht worden gehouden. Dit leidde tot een snelle kerstening en ook alfabetisering van de Bulgaren. Omstreeks het jaar 1000 was zeventig procent gealfabetiseerd. In de Lage Landen kon toen nog maar twee procent lezen en schrijven! Het Cyrillisch wordt nu gebruikt door 200 miljoen Europeanen.

Orpheus
Bulgarije is ook het land van het antieke Thracië, het land van de mysteriën van Dionysos en Orpheus. Bijna iedere week vinden archeologen er wel voorchristelijke, Thracische goudschatten of resten van Thracische heiligdommen. Thrakia betekent “etherische ruimte”, ook wel “firmament”. Voor Plato en zijn medestanders betekende Thrakia “het land van de zuivere leer en de heilige verlichting”.
Orpheus is een wijsheidsleraar, die gebruik makend van zijn beroemde zevensnarige lier, de mens voorhield dat het leven een fatale kringloop is, waarin hij gevangen ligt. Volgen Orpheus kan de mens enkel door heilige handeling en wereldonthechting aan deze benauwende kringloop ontsnappen.

Bogomielen
Orphische elementen vinden we ook terug bij de Bulgaarse bogomielen (950 – 1450, letterlijke betekenis: de door God geliefden) die hun leer over bijna heel Europa verspreidden. Ze staan te boek als de mentoren van de Zuid-Franse katharen, voor wie de belangstelling nu sterk aan het herleven is.
De bogomielen leerden dat de mens door ascese en zelfreiniging de lichtkiem in hem kan vrijmaken. Zo kan hij de innerlijke weg vinden om terug te keren tot zijn goddelijke oorsprong. Daar kwam volgens hen geen priester of schriftgeleerde aan te pas.
Bogomielen en katharen zijn bloedig vervolgd en uitgeroeid. Maar hun gnostieke boodschap is nog onverminderd actueel!

Dat de Bulgaarse cultuur tamelijk onbekend is, heeft te maken met vijf eeuwen Ottomaanse bezetting en de Russische overheersing na de tweede wereldoorlog. Pas na 1989 kreeg Bulgarije de mogelijkheid om zijn identiteit te (her)vinden. Het deels nog bedekte, ware culturele gezicht van dit land kan de EU nog wel eens voor verrassingen stellen.