Boekbespreking “van Betuweroute naar Veluweroute” en “De baten van de groene stad”

Nederland mobiel: een nieuwe visie
door Helene Stafleu

Ons kapitaal wordt wel eens teveel gezien als een voorraad geld of een goedlopende fabriek. In wezen betekent ‘kapitaal’ productiemiddel en dat middel kan ook bestaan uit bomen en wuivend gras. Die produceren namelijk rust, schoonheid, de mogelijkheid tot recreatie en stilte en schone lucht. Schaarse goederen, die almaar schaarser worden en dus meer waard.

Twee boekjes brengen dat nog eens op aansprekende wijze voor het voetlicht. Tom Bade, tot voor kort senioradviseur bij KPMG en inmiddels werkzaam voor zijn eigen bureau Triple E, schreef diverse boeken over de toegevoegde waarde van natuur, zoals 'Het groene geld onder de Gooise matras' en 'De Veluwe verdient beter'. Bekend is zijn uitspraak dat de Veluwe het grootste bedrijventerrein is van Gelderland. Jaarlijks wordt daar 2 miljoen euro omgezet in de toeristische sector, maar omdat het vaak om kleine bedrijfjes gaat valt dat minder op dan de omzet van grote bedrijven.

In “van Betuweroute naar Veluweroute” geeft hij een alternatieve kijk op Nederland Distributieland. De vruchtbare delta die ons land is, fungeert namelijk ook in ecologische zin als mainport en als overslag- en distributiecentrum. Niet voor niets is hier een EHS, een ecologische hoofdstructuur voor ontworpen. De EHS is echter te marginaal en komt te traag tot stand. Bade vindt dat er een groot verbindend concept nodig is dat ons een robuuste wildernisnatuur oplevert. Geen Betuwelijn maar een Veluwelijn, waarlangs het edelhert zich kan begeven van Duitsland tot in de Oostvaardersplassen en waar de mens kan ronddwalen in de hoop zo’n edelhert te zien. Dat is namelijk wat mensen willen. Uit onderzoek van het ministerie van LNV (Operatie Boomhut, 1999), blijkt dat met name stedelingen van wilde natuur houden. Bewoners van het landelijk gebied hebben er minder affiniteit mee.
“Wilde natuur” moeten we echter wel met een korrel zout nemen. Bade legt uit dat ons land te dichtbevolkt is om natuurlijke regulerende processen als oeverafslag en brand hun gang te laten gaan. Hoewel de natuur in ons land zoveel mogelijk zelfregulerend moet zijn, blijft de mens in beeld als beheerder. “De natuur wikt, Rijkswaterstaat beschikt.”

Tom Bade kiest niet voor een zakelijke betoogtrant, maar voor een persoonlijke, verhalende stijl. Daar moet je van houden. Zijn verhaal is bedoeld om evocatief te zijn en dat geldt ook voor de kaart die erbij getekend is. Dat is een bewuste strategische keuze; “geen eindeloze plannen, geen commissies en werkgroepen en stuurgroepen, néé, gewoon een mooi verhaal en een prachtige kaart met als uitdrukkelijke bedoeling dat iedereen die zich verbonden voelt, zich schaart achter het concept.” Het gaat om het visioen.

Wat levert het op?
De brochure “De baten van de groene stad” kiest meer voor de detailbenadering. Hier wordt een staalkaart gepresenteerd van groene initiatieven en van argumenten voor groen op de (gemeentelijke) politieke agenda. Een groene omgeving doet de huizenprijzen stijgen, vermindert stress op de werkvloer, verbetert de luchtkwaliteit, noodt tot wandelen en helpt daarmee om obesitas te voorkomen... Alles gestaafd met onderzoeksresultaten. Voor ‘uitzicht op groen’ bedraagt de waardevermeerdering van een huis 8% en voor ‘loopafstand tot groen’ 6%, etcetera.
Het is de moeite waard om deze bundeling van praktijkvoorbeelden en argumenten door te lezen. “Groenforum” geeft het uit, een platform van een groot aantal bedrijven en organisaties dat in 2002 is opgericht om aandacht te vragen voor de economisch-maatschappelijke waarde van groen.

Niet verwonderlijk dat er zo’n offensief is gestart want de jaren negentig hebben in het stedelijk groen voor een schrikbarende kaalslag gezorgd. Bij de verzelfstandiging van overheidsdiensten is een heleboel groene kennis en kunde verloren gegaan: beplanting en beheer worden tegenwoordig gegund aan de goedkoopste partij, die zonder veel visie wat troosteloze struikjes plant. Blijkbaar herinneren we ons nu hoe belangrijk kwalitatief hoogwaardig groen is voor ons welbevinden. Ons land zal de komende tijd ongetwijfeld veel mooier worden.

Bade, Tom (2005): Van Betuweroute naar Veluweroute: De Nederlandse natuurontwikkeling op de rails. KNNV Uitgeverij. Utrecht. Bladzijden: 48. ISBN: 90-5011-219-6. Prijs: €9,95.

De baten van de groene stad
zie www.groenforumnederland.nl