Variant op triviant

tegen dementie

activiteiten van afgelopen jaar hebben het Westfries weer volop in de belangstelling gebracht. Ina Bak: “We hadden in oktober 2007 een Skroivendevortloif, een voorleesmiddag van dichters en schrijven uit eigen werken, in de schouwburg van Hoorn en daar zaten zo’n duizend mensen. De muziekspellen in het Westfries die in Abbekerk zijn opgevoerd, trokken steeds een volle zaal: totaal 1200 toeschouwers. Op dit moment is het vierde muziekspel in voorbereiding”. ”Al die activiteiten hebben bij de mensen iets los gemaakt, ook bij jongeren. Er is een soort wij – gevoel gekomen, men durft er weer trots op te zijn dat men Westfries is.” Ina Bak koppelt deze opmerkelijke herleving ook aan het grote succes van de tv-serie “Boer zoekt vrouw”: “Dialect had altijd een boers imago maar door die serie heeft het een nieuwe uitstraling gekregen: dialect is gewoon iets heel moois!”

In andere streken zoals in Twente speelt de streektaal een grote rol in de religieuze beleving van de mensen door bijbelvertaling en preken in het dialect. “Bij ons is het anders. Het blijft hier bij een enkele protestante of katholieke dienst in het Westfries per jaar. De taal is bij ons meer ingebed in de hele Westfriese cultuur- en historiebeleving. Het Westfries Genootschap, onze overkoepelende moederorganisatie, beheert ons cultureel erfgoed en die activiteiten vinden ook veel weerklank.” In 2009 bestaat dit Genootschap 85 jaar. Ina Bak en haar bestuur willen die feestelijke gebeurtenis aangrijpen om het Westfriese dialect in de schijnwerpers te plaatsen.

Functionaris
Tot nu toe is alles nog vrijwilligerswerk binnen de stichting Creatief Westfries. “Onze deskundigheidsbevordering hebben we zelf in handen en ons kwartaal-

Musicals in het Westfries trekken volle zalen. Een voorleesdag in het Westfries trekt bijna duizend mensen naar de schouwburg. Het kwartaalblad van de stichting Creatief Westfries “Skroivendevort” heeft bijna 4000 abonnees. Van het Westfrieslandspel, een regiogerichte variant van Triviant in de Westfriese taal, zijn afgelopen jaar bijna 9500 stuks verkocht. Het lijkt erop dat het Westfries het modelvoorbeeld wordt voor de al eerder gesignaleerde dialectrenaissance in dit land.

Hoe vaak zijn de streektalen nu al afgeschreven? Vijftig jaar geleden al voorspelden wetenschappers dat ze binnen een paar decennia verdwenen zouden zijn. Ze zijn er nog. En de deskundigen van nu voorspellen precies hetzelfde. Maar hoe harder de alarmschellen rinkelen, des te groter lijkt de veerkracht die dialect en regiotaal ontwikkelen. Hoe meer de wereld globaliseert, hoe meer het Engels zich ontwikkelt tot dé Europese communicatietaal, des te scherper wordt de behoefte aan de taal van thuis, zo lijkt het.

Kentering
Neem nou het Westfries. Drie jaar geleden organiseerde de stichting Creatief Westfries de verkiezing van het mooiste Westfriese woord. Bij de bekendmaking van de uitslag (te warskip werd winnaar) liet het toenmalige bestuurslid IJs Broers op 31 augustus 2005 in het Noordhollands Dagblad nog noteren dat de verkiezing een ongedacht succes was. Maar

dat stemde hem nog niet vrolijk over de toekomst van het Westfries: “Het is trekken aan een dood paard. Over dertig jaar is het verdwenen.” Zelfs de huidige voorzitter van de stichting, Ina Bak, had een jaar geleden nog grote reserves over de toekomst van de Westfriese taal, erkent ze ronduit. “Dit jaar is er echter een grote kentering gekomen. Dat komt vooral door het Westfrieslandspel dat we hebben ontwikkeld. Het is een soort Triviant in het Westfries, met allerlei vragen over de taal, de cultuur, de geschiedenis, de sport, de klederdracht in onze regio. We hebben er eerst - een beetje schuchter 2500 van op de markt gebracht voor twintig euro. Die waren in een mum van tijd weg. We hebben er daarna nog eens zo’n 5900 laten bijmaken. Ook die waren tot onze verbazing vrijwel meteen verkocht. We zijn er nu mee gestopt, anders zouden we zeker nog een ellenlange wachtlijst hebben.”

Nieuw wij - gevoel
“Indrukwekkend” waren de reacties in de regionale verzorgingshuizen. “Dementie- en afasiepatiënten die al weken niet meer met hun bezoekers gepraat hadden, hingen ineens hele verhalen op naar aanleiding van de plaatjes. Familieleden die op bezoek kwamen, pakten de plaatjes en ze hadden meteen contact. Dat hadden ze al een hele tijd niet meegemaakt!” Niet alleen het spel maar ook de andere

blad kunnen we helemaal uit eigen middelen bekostigen. Toch gaan wij over een paar weken met de provincie praten over de aanstelling van een streektaalfunctionaris. Met professionele inbreng kun je nog verder komen. Dat zie je wel in andere provincies. Maar ik zeg er eerlijk bij: hij of zij kan van ons voorlopig misschien wel meer leren dan wij van hem of haar!”

Zeeuws (november 2001 en november 2006), Limburgs (augustus 2000), Drents (november 2000), Delflands (mei 2002 en mei 2005), Gronings (juni 2001), Twents (december 2000 en augustus 2006), het Fries (februari 2007) en Utrechts / Spakenburgs (juli 2007) Uit: “Skroivendevort” 19 (maart 2007), nummer 3, pagina 3 Zie ook: H. Scholtmeijer, Naast het Nederlands, dialecten van Schelde tot Schiermonnikoog, Amsterdam 1999 en J. Berns, Noord-Hollands, (in de reeks Taal in stad en land), Den Haag 2004 “Wat ons nog te binne skoot”, Het geïllustreerd Oostzaans woordenboek, Purmerend 2004.