Provinciale partijen: wie zijn ze?

Wie zijn de provinciale partijen eigenlijk die zijn verenigd in de Onafhankelijke Senaatsfractie? Wat doen ze en wat willen ze? Waarin verschillen ze onderling en wat zijn de overeenkomsten? Wat maakt deze partijen zo uniek en kansrijk?
Ron van Wonderen onderzoekt de identiteit van de onafhankelijke regionale partijen en brengt hiervan in een serie artikelen verslag uit in Locomotie. Het onderzoek richt zich niet in de eerste plaats op een volledige beschrijving van een partij, maar om de punten die deze partijen uniek en onderscheidend maken. Van Wonderen: 'We zullen op zoek gaan naar de kansen en succesfactoren voor de provinciale partijen, de belangrijkste programmapunten, de verkiezingsstrategie, het verschil van de provinciale partijen met de gevestigde politiek en de onderlinge verschillen en overeenkomsten tussen provinciale partijen. Maar we kijken ook naar de omgang met interregionale verschillen in de provincie, hoe men geworteld is in samenleving en regio en wat de banden zijn met de lokale politiek. Tenslotte kijken we naar de perspectieven van de regionale bewegingen in het kader van een eenwordend Europa.'

De Onafhankelijke Partij Drenthe

Door Ron van Wonderen

Als tweede in deze reeks belichten we de Onafhankelijke Partij Drenthe (OPD), aan de hand van een interview met de heer Ch. C. de Haas, fractievoorzitter van de OPD in de Provinciale Staten van Drenthe. De OPD is elf jaar geleden ontstaan als een federatie van lokale partijen. In 1991 haalde ze haar eerste zetel in de Provinciale Staten en sindsdien heeft men de stijgende lijn vast weten te houden: op dit moment is de OPD in de Staten vertegenwoordigd met drie zetels.

Wat was de aanleiding om de OPD op te richten en wat maakt de partij zo uniek in Drenthe?
'Voor het ontstaan van de OPD zijn twee belangrijke redenen aan te wijzen. In de eerste plaats redeneerden de lokale partijen die het initiatief tot de OPD namen dat het verstandig zou zijn om de spanwijdte van de lokale politiek te koppelen aan de provinciale politiek. Immers, wat er op provinciaal niveau wordt besloten heeft vaak rechtstreeks gevolgen voor de gemeenten en daarom wilden we in de Provinciale Staten onze stem laten horen en invloed uitoefenen. In de tweede plaats is de provinciale politiek een bron van informatie. Via de OPD zitten de lokale partijen dicht op de besluitvorming en zijn daarom beter geïnformeerd. 'De OPD neemt in Drenthe een bijzondere positie in. We laten temidden van de landelijke partijen een uniek geluid horen. In tegenstelling tot de landelijke partijen hebben we niet te maken met landelijke dictaten, de OPD komt daarom vaker dan de andere partijen met meningen die rechtstreeks afkomstig zijn vanuit de samenleving. De OPD staat voor politiek van onderop, we staan dicht bij de burgers.'

De organisatie van de OPD is recentelijk veranderd. Waarom hebben jullie dat gedaan?
'De OPD is veranderd van een federatieve organisatie tot een echte onafhankelijke politieke partij. Dat betekent dat alleen nog personen lid kunnen worden van de OPD, en dat er geen collectieve lidmaatschappen meer zijn. We handhaven als OPD de binding met de lokale partijen nu via de individuele leden. De reden dat we de federatieve structuur hebben verlaten is dat we geen koepel meer willen zijn voor lokale partijen. De structuur van een federatie zou namelijk impliceren dat de OPD als koepel zou kunnen bepalen hoe de onafhankelijke lokale partijen zouden moeten handelen en functioneren. Dat is ten enenmale niet de bedoeling, we willen juist politiek van onderop. Daarom zijn nu leden van lokale partijen op persoonlijke titel lid van ons. Onze organisatie is heel plat, we staan als onafhankelijken naast elkaar.'

Hoe is de OPD nu georganiseerd en welke activiteiten onderneemt de partij, wat heeft de OPD haar leden te bieden?
'De activiteiten die de OPD organiseert zijn vooral politiek van aard. We organiseren naast de ledenvergaderingen ook inhoudelijke avonden, we houden steunfractievergaderingen en we leggen werkbezoeken af. Belangrijk is ook dat we trainingen organiseren voor raadsleden van de lokale partijen. Je moet beseffen dat raadsleden van lokale partijen vaak betrekkelijk nieuw zijn in de politieke arena. Onafhankelijke raadsleden beschikken ook niet over de faciliteiten waarover raadsleden van landelijke partijen wel kunnen beschikken. Voor de onafhankelijke raadsleden organiseren we daarom trainingen in politieke vorming, het opbouwen van netwerken, het omgaan met de pers en inhoudelijke discussies.'

Hoe kunnen we de OPD kenschetsen als we het verkiezingsprogramma erbij pakken? Wat zijn de verkiezingsthema's, waarin verschilt de OPD hierbij van de landelijke partijen, is het programma te afficheren als links of rechts of slaagt de OPD erin om deze kloof te overbruggen?
'De OPD is niet links en niet rechts. We zijn voor alle andere partijen een directe concurrent, want we zijn er in geslaagd om lokale partijen afkomstig uit verschillende stromingen in het politieke spectrum in ons te verenigen.
Kenmerkend voor de OPD is dat we direct willen vertalen wat er onder de bevolking leeft. Zo staan we een goed sociaal programma voor, hebben we een onafhankelijke mening over het onderwijs en lopen we ook niet weg voor de moeilijkheden die de opvang van asielzoekers in de kleine gemeenschappen met zich meebrengt. In Drenthe is de instroom van mensen van buiten de provincie sowieso sterk. We spreken wel over Drentenieren, dat wil zeggen dat mensen uit de steden, met name uit de Randstad, de rust en schoonheid van Drenthe opzoeken om zich vervolgens in de dorpen te gaan vestigen. Het gevolg is dat de jongeren in deze dorpen niet meer aan de bak komen voor een eigen woning en dus gedwongen worden de dorpen te verlaten. We vinden dit een heel ongewenste ontwikkeling en verlangen dan ook dat de dorpen in staat worden gesteld om voor de eigen jeugd te bouwen. De OPD zet ook stevig in op het behoud van de leefbaarheid van het platteland. We willen dat de voorzieningen in de dorpen niet nog verder afkalven. De gemeentelijke herindelingen die Drenthe de afgelopen jaren heeft moeten ondergaan zijn in dit opzicht fnuikend. Voorzieningen worden geconcentreerd en raken dus verder van de burger vandaan. De betrokkenheid van de inwoners bij het lokaal bestuur neemt af, dat is zeer onwenselijk, het zal slechts leiden tot desinteresse. De OPD zet zich ook in voor de lokale cultuur in Drenthe, dat is toch iets bijzonders en het behouden waard.'

Dat de OPD pleit voor een politiek die dichtbij de burger staat is heel mooi maar hoe pakt de OPD dit in de praktijk dan aan?
'De Statenleden van de OPD hebben veelvuldig contact met de raadsleden van de lokale partijen in de gemeenteraden. Via hen zijn we goed geinformeerd over wat er in de provincie leeft. Ook legt de OPD veel werkbezoeken af. Er zijn korte lijnen tussen de OPD, lokale fracties en burgers. Als er bijvoorbeeld een inspraakavond wordt belegd in een bepaalde gemeente dan zorgen we ervoor dat er naast vertegenwoordigers van de lokale partij in die gemeente ook altijd mensen van de OPD aanwezig zijn. In praktijk betekent deze aanpak voor onze volksvertegenwoordigers veel werk, de OPD vat haar taken serieus op. Helaas moeten we constateren dat Statenleden van de grotere, landelijke fracties minder tijd in het Statenwerk lijken te steken. Het zijn de kleinere fracties zoals de OPD die het meeste in de provinciale politiek investeren. We vinden daarom ook dat de faciliteiten voor Statenleden moeten verbeteren, de vergoedingen en faciliteiten zijn op dit moment onder de maat. Wij nemen de provincie dus zeer serieus.'

De OPD is oorspronkelijk opgericht als federatie van lokale partijen. Is het niet moeilijk om als provinciale partij evenwicht te vinden tussen al die lokale partijen, die in al hun bonte verscheidenheid ook programmatisch nog wel eens zouden kunnen verschillen? Wat is dan het bindmiddel voor de lokale partijen?
'Het verkiezingsprogramma van de OPD is gesanctioneerd door de ledenvergadering. Dit heeftgeen problemen opgeleverd. Onze achterban is zeker niet homogeen, lokale partijen verschillen nu eenmaal in politieke kleur. Maar in onze achterban zitten geen extremen. We hebben als OPD een stevig bindmiddel: we staan voor onafhankelijkheid, politiek van onderop, nauw contact met de burger. Onderling is er tussen de lokale partijen respect en tolerantie, maar de onderlinge chemie wordt toch bepaald door de onafhankelijkheidsgedachte. Natuurlijk kan het voorkomen dat de OPD-fractie in de Provinciale Staten anders denkt over een bepaalde kwestie dan een verwante lokale partij. Om een voorbeeld te geven. Als we in de Staten als OPD uitgaan van het standpunt dat voor industrieterreinen verdichting van groot belang is, kan een lokale partij van mening zijn dat uitbreiding van een industrieterrein in hun gemeente gerechtvaardigd is. Dergelijke verschillen van standpunt tussen de OPD en een lokale partij leveren dan verder geen problemen op tussen de OPD en die lokale partij. We laten elkaar de verantwoordelijkheid. Wij vinden overigens als OPD dat er in gemeenten best ruimte is voor twee of meer lokale partijen.'

De OPD heeft op dit moment 3 zetels in de Staten van Drenthe. Wat zijn de kansen om meer aanhang te gaan verwerven en hoe gaan jullie dat aanpakken? Wat zijn de bedreigingen voor de OPD?
'De OPD is ontstaan vanuit de plattelandsgemeenten. We zijn in de loop der jaren gestaag gegroeid. Dat is het bewijs dat we geen eendagsvlieg zijn maar een plaats hebben verworven in de Drentse politieke wereld en ook in de samenleving. De OPD ziet veel kansen voor de komende jaren indien we er in slagen op dezelfde weg door te gaan zoals we nu al bezig zijn. Het gaat erom dat we dicht bij de burgers blijven staan en aanvoelen wat er leeft in de samenleving. Op lokaal niveau wordt er door zo'n 25% van de Drenten op een lokale partij gestemd. Als provinciale partij zitten we nog lang niet op dit percentage, dus er is nog veel braakliggend terrein.'

'De OPD is relatief sterk op het platteland. Maar we zien nu ook kansen om aanhang te verwerven in de steden. De contacten zijn gelegd. Een beperking in de groei van de OPD is de grootschalige herindeling van gemeenten in Drenthe geweest. Door de herindeling is het aantal lokale partijen in Drenthe afgenomen en dat heeft ook geleid tot een afname van het aantal lokale partijen dat zich verbonden voelt aan de OPD.
Een voorbeeld van een succesvolle lokale partij is de PLOP, met Hilbert van der Duim als lijstduwer. Deze partij is ooit op zeer informele wijze, in het cafÈ, ontstaan. Maar nu zijn ze een van de grootste partijen van Assen. Hun geheim zit hem er in dat ze nauw contact hebben met de burger. Zo hebben ze kantoortjes in de verschillende wijken waar burgers naar binnen kunnen lopen. Dit contact met de burger is zo wezenlijk voor het succes voor de onafhankelijke groeperingen! Maar wij als OPD hebben helaas vooralsnog niet de middelen en menskracht om iets vergelijkbaars te gaan doen als de PLOP.'

'Overigens staat in de campagne vooral het programma van de OPD centraal. Natuurlijk is er de mogelijkheid om personen die lokaal bekend zijn in de campagne als stemmentrekker te laten fungeren, maar volgens ons kun je op holle frasen geen stemmen binnenhalen. Daar moet een goed partijprogramma achterstaan. We moeten eerst de naamsbekend van de OPD vergroten maar we moeten tevens het verkiezingsprogramma bij de mensen bekend krijgen. De provinciale media zijn hiervoor heel belangrijk. We willen met ons programma zoveel mogelijk mensen in Drenthe gaan bereiken. In Drenthe maken we gebruik van de mogelijkheden die televisie en radio ons bieden. Zo hebben we spotjes laten maken voor TV Drenthe, die met enige regelmaat uitgezonden worden. Drenten zijn niet een homogene bevolking, er zijn best grote verschillen tussen de regio's. Iedere streek heeft zijn eigen identiteit. In onze campagnes houden we daarom tevens rekening met de verschillen tussen de regio's binnen Drenthe. Een bedreiging voor ons is onze organisatorische slagkracht. We worden geplaagd door een gebrek aan financiele middelen en dat zou ons kunnen opbreken in de campagne als we daar geen oplossing voor vinden.'

Het een-wordende Europa maakt, zo wordt wel gezegd, mensen bewuster van de eigenheid van de eigen regio en tradities. Creeert dit kansen voor de regionale partijen?
'Onze vrees is dat ondanks de regionalisering van Europa de tendens tot centralisatie toch doorzet. In naam worden bevoegdheden overgeheveld naar de regio's maar in praktijk zal de macht toch bij het Europees Parlement komen te liggen. Sterke regionale partijen met draagvlak onder de bevolking zijn onmisbaar om regionalisering handen en voeten te geven. Anders is de regionalisering ten dode opgeschreven.
Als we kijken naar de situatie in het noorden van Nederland, dan zien we dat er al een interprovinciaal samenwerkingsverband bestaat, namelijk het Samenwerkingsverband Noord Nederland (SNN). Dat er samenwerking is in het noorden betekent niet dat het noorden ook beter bestuurbaar wordt. We zetten vraagtekens bij de democratische legitimatie van dit orgaan. Zo zijn niet alle politieke partijen vanuit de provincies in de interprovinciale Statencommissie vertegenwoordigd. Het is in principe goed dat er tussen provincies wordt samengewerkt maar we vinden wel dat beslissingsbevoegdheden thuishoren bij de provinciale Staten van de provincies zelf. Het zou slecht zijn als de provincies verdwijnen en zouden worden ingeruild voor interregionale bestuurslagen, besluiten zullen dan worden genomen op een niveau dat verder van burgers afstaat.'

Hoe positioneert u de OPD temidden van de overige provinciale partijen in Nederland en hoe denkt u over het samenwerkingsverband OSF?
'Iedere provinciale partij is ontstaan vanuit haar eigen motieven, de provincies verschillen onderling in politieke cultuur. Je moet de provinciale partijen zien als producten van streekeigen onafhankelijkheid. Deze diversiteit van onafhankelijke provinciale partijen is heel charmant, ook voor de kiezer Door de grote verscheidenheid is het niet makkelijk en niet gewenst om de onafhankelijke beweging in een keurslijf te drukken. Wel moeten we als provinciale partijen leren om de gemeenschappelijke belangen te zien. We kijken als OPD daarom heel positief naar samenwerking tussen de verschillende provinciale partijen. We zijn blij dat de deze samenwerking
in de OSF ook structuur heeft gekregen. Over het werk dat Marten Bierman in de Eerste Kamer voor de provinciale partijen heeft kunnen verrichten zijn we heel tevreden. Er is tussen Marten Bierman en de provinciale partijen de onderlinge bereidheid ideeen en informatie uit te wisselen, de korte lijnen zijn belangrijk. We hopen dat bij de volgende Eerste Kamerverkiezingen de samenwerking tussen de provinciale partijen in Nederland nog wordt versterkt en er daardoor meer zetels behaald zullen worden.'

Hoe kijkt u naar de ontwikkelingen rond Leefbaar Nederland?
'De huidige basis waarop Leefbaar Nederland opereert spreekt ons niet aan. Men pretendeert een koepel te willen zijn voor de onafhankelijke partijen. Echter, als onafhankelijken willen we politiek van onderop. Het koepelmodel werkt niet, lokale en provinciale partijen willen onafhankelijk blijven. De rekensom die Jan Nagel maakt: 25% van de mensen stemt lokaal op een onafhankelijke partij dus we maken kans op zoveel zetels die klopt gewoon niet. We zouden positiever worden als Leefbaar Nederland van onderop zou worden opgezet.'

Laatst aangepast op donderdag, 25 december 2008 14:06