Meestal schrijf ik niet over personen. Dat leidt maar af van vervoerszaken.

Toch kan ik er niet altijd omheen. Bijvoorbeeld als mensen zich van vervoerszaken meester gaan te maken. Het probleem teistert onze hele marktbeluste schijnwereld: die zit vol managers en dat zullen we weten ook. Ze hebben ons ontdekt. Wij zijn geen reizigers meer maar klanten. En tegen klanten doe je klantvriendelijk. Door op borden vriendelijke maar baarlijke nonsens uit te kramen zo van: Eerste Klasse vooraan (ook wel: in het midden). Al jaren terug schreef ik dat je als reiziger dan nog niks weet. Als de trein er nog niet is: waar zal ie stoppen; hoe lang zal ie wezen? Als ie er wel is en het is -zoals meestal- een trek-duw-type wat is dan de voorkant? Het staat er nog steeds.
De verklaring? Ze vervoeren ons niet meer maar leveren een vervoersproduct, dat in de vervoerssupermarkt klantvriendelijk aan de klant verkocht wordt. Met als gevolg dat je nu makkelijker aan een bos bloemen of een pizza komt dan aan een treinkaartje. Het vervoersproduct laat de laatste jaren trouwens nogal eens op zich wachten. Maar dat probleem is zo weggemanaged. Door de dienstregeling weer ouderwets langzaam te maken, rijden de treinen nu weer veel beter (maar trager) op tijd! Kun je roepen dat de stiptheid toch maar mooi is toegenomen. En wat dacht je van de gemaakte winst? Nooit eerder vertoond. Gewoon bij elkaar gemanaged door de onrendabele lijnen uit het net te gooien. Het verlies is nu voor al die sufferds die proberen zo'n afgedankt boemellijntje nog open te houden voor wat stumpers op het platteland. En de winst kan nog hoger als in 2003 bijvoorbeeld ook de zogeheten Maaslijn van Nijmegen naar Roermond uit het kernnet verdwijnt. Ziedaar het kunstje dat zoveel andere fabrieken al jaren toepassen: steeds grotere dozen met steeds minder erin en dan met grote letters erop: nieuw, nog voordeliger! Dat is geen jokkebrokkerij maar nieuwe zakelijkheid. Waar zouden we zijn zonder topmanagers van de trein? Alleen, als je als manager opstapt zit je met de vraag wat je nou eigenlijk voor elkaar hebt gekregen. Dan wordt er opgesneden over het oppoetsen van die voorheen stoffige NS. Net of er ontzettend veel ten goede is veranderd en dat allemaal  jouw werk is. Dat er nu palmen ruisen waar voor je komst slechts woestijn zinderde. Je vraagt je af wat zo'n man (!) dan bezielt om weg te gaan net nou het kennelijk zo lekker begint te lopen. Meestal zoeken ze een nieuwe uitdaging, zeggen ze dan. Maar ze bedoelen dat ze op zoek zijn naar een andere toko waarop ze diezelfde stokoude recepten van afslanken, in mootjes knippen en minder doen voor meer geld kunnen botvieren. Topmanagers
houden het ook nooit lang uit in één en hetzelfde bedrijf. Net als die verkopers van haargroeimiddelen in Westerns die ook wijselijk maken dat ze wegkomen voor het resultaat van hun brouwsel aan het licht komt. Nooit maken ze hun karwei af, zo lijkt het. Allicht want er is geen karwei.
Wat wordt straks het nieuwe vervoersconcept? Misschien wel rokers en niet-rokers door elkaar, net als nu met die vermaledijde zaktelefoontjes. Geen Eerste Klas meer. Iedereen gelijk (dan is ook meteen die onzin op de borden niet meer nodig) en we betalen allemaal het hoogste tarief want er wordt een vervoersproduct van grote klasse geleverd! Sinds concurrentje
Lovers van de baan is kunnen de kwartierdiensten best weer worden opgeheven. Die zijn er toch alleen maar om de ruimte op de lijn zo dicht te timmeren dat er geen ander meer met een treintje tussen kan. En met meer camera's dan mensen erbij hou je het op de stations goedkoop veilig. Nee, met treinreizigers hoef je geen rekening te houden. Die pikken toch wel
wat je ze voorschotelt.
Het probleem zit hem in de boze buitenwacht. Zo'n autorijdende minister, die wil eerst een beursgang en dan weer niet. Die wil geen voorkeursbehandeling geven bij de inschrijving op de exploitatie van de Hogesnelheidslijn-Zuid die je dacht met de Thalys al in handen te hebben. En die vliegt er alleen maar uit als de politiek dat wil. Zoiets ben je niet gewend. Je leeft nog in een wereldje waar je maar had te bevelen. Ineens wordt een uit de klauwen gelopen staatsmonopolist NS geconfronteerd met de echte wereld waarin ieder ander bedrijf zich ook moet handhaven. Nu zal de topman moeten bewijzen dat hij uit het juiste hout is gesneden.
Hij zal als een rietstengel moeten buigen voor de fratsen vanuit de politiek en zich weer oprichten om onverstoorbaar verder te onderhandelen om zijn bedrijf in het juiste spoor te houden. Maar die nederigheid is niet iedereen gegeven. Het staat zo stoffig nietwaar. Dat nooit! Dus loopt het fout, komt er ruzie met Den Haag en loop je weg. En dan kijk je terug met
de interviewer van een kwaliteitskrant. Unieke winstcijfers ja, een lekker afgestoft wakker bedrijf achtergelaten, mooie foto en gelukkig geen kritische vragen. Alleen sta je te boek als degene die nooit een karwei afmaakt. Kop op, er is toch geen topmanager die dat wel doet? Die vorige luchthavendirecteur smeerde hem toch ook net als jij voordat er echt wat klaar was op Schiphol. Alleen heeft die nu een mooie hangplek bij een of andere bank. Pak nu dus maar de auto want de trein heb je echt gemist.

Marten Bierman